អង្គការ​លើក​លែងទោស​​​​៖ ការ​លូក​ដៃ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​អាច​ធ្វើ​ឲ្យសាលាក្តី​ខ្មែរក្រហម​បរាជ័យ

អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិ​បាន​លើក​ឡើង​ កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា ការ​លូក​ដៃ​ផ្នែក​នយោបាយ​ដោយ​គ្មាន​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ក្នុង​សំណុំ​រឿង​០០៣​ និង​០០៤ នៅ​សាលា ក្តី ខ្មែរ​ក្រហម​អាច​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះពាល់​ដល់​​ជោគជ័យ​នៃសំណុំ​រឿង​​០០១​​ដែល​តុលាការ​បាន​បញ្ចប់​ទៅ​ហើយ​នោះ​ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​​សំណុំ​រឿង​​០០២​ដែល​កំពុង​ដំណើរ​ការ​។ នៅ​ក្នុង​អត្ថបទ​​វិចារណកថា​​មួយ​ចុះ​ផ្សាយតាម​គេហ​ទំព័រ អាយឡយើ (iLawyer)​ ដែល​​សរសេរ​​អំពី​បញ្ហា​ពាក់​ព័ន្ធនឹង​យុត្តិធម៌​អន្តរ ជាតិ​ នោះ​ អង្គការ​លើក​លែង ទោស អន្តរជាតិ​​​បាន​លើកឡើង​ថា អង្គជំនុំជម្រះ​​វិសាមញ្ញ​ក្នុង​​​​តុលាការ​កម្ពុជា​ អាច​រង​ផល​ប៉ះពាល់​យ៉ាង​ខ្លាំង​ប្រសិន​បើ​នៅ​តែអនុញ្ញាតឲ្យ​​មាន​ការ​លូក​ដៃ​ផ្នែក​នយោបាយ​ក្នុង​ដំណើរ​ការរបស់​​សា​​​លា​​​ក្តី​ ដោយ​គ្មាន​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​​នោះ។ លោក រូភើត អាប់​បត (Rupert Abbot)អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​អំ​ពី​កម្ពុជា​ប្រចាំ​​អង្គការ​លើក​លែង​ទោស​អន្តរជាតិ​ ​និង​លោក​ ស្តេហ្វានី បាប៊័រ...

លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ព្រ​មាន​ពី​កង្វះកម្លាំង​ពល​កម្ម ហើយ​កោត​សរសើរ​ការ​វិនិ​យោគ​ជប៉ុន

លោក​ ហ៊ុន សែន បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​កំពុង​ប្រ​ឈម​នឹង​កង្វះ​កម្លាំ​ង​ពល​កម្ម​ច្រើនដោយ​សារតែ​ពល​ករ​ដែលទៅ​ធ្វើ​ការ​​ក្នុង​ប្រទេស​ថៃ មាន​ចំនួន​ច្រើន​ ដោយ​​ជំរុញ​ឲ្យ​និយោជក​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ចំណាក​ស្រុកខុស​ច្បាប់​ តាម​រយៈការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រ​សើរ​ឡើង​នូវ​លក្ខ​ខណ្ឌ​​ការ​ងារ​ក្នុង​ស្រុក។ លោក ហ៊ុន សែន ក៏​បាន​អប​អរ​សាទរ​ផង​ដែរ​ចំពោះ​ការ​វិយោគ​របស់​ជប៉ុន នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​នេះ​ដែល​លោក​​មាន​ប្រ​សាសន៍​​ថា នឹង​ជួយ​កម្ពុជា​បង្កើន​កេរ្តិ៍​​ឈ្មោះ​របស់​ខ្លួន​ជា​មជ្ឈ​មណ្ឌល​ផលិត​កម្ម។ លោក​​បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​អំឡុងពិ​ធី​បញ្ចុះ​បឋម​សិលាសាង​សង់​រោង​ចក្រ​ផលិត​គ្រឿង​បន្លាស់​រថ​យន្ត​ថ្មី​មួយ​ដែល​មាន​តម្លៃ​ជា​ទឹក​ប្រាក់​ចំនួន​២៤​លាន​ដុល្លារ​​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន សាជីវ​កម្ម យ៉ាហ្សាគី (Yazaki Corpration) របស់​ជប៉ុន ដែល​មាន​ទី​តាំង​នៅ​ក្នុង​តំបន់​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិសេស​កោះ​កុង ជិត​ព្រំ​ដែន​ថៃ។ លោ​កបាន​​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា “ កន្លែង​ណា​​ដែល​មាន​​ការ​ងារល្អ​នៅក្នុង​ស្រុក វា​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ចំណាក​​ស្រុក​ខុស​ច្បាប់។ហើយ​ពេល​នេះ មាន​ប្រ​ជាពល​រដ្ឋ​កម្ពុជា ជា​ច្រើន​ដែល​ធ្វើ​ចំណាក​ស្រុក​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ដើម្បី​ទៅ​​ធ្វើ​ការ​នៅព្រះ​រាជាណា​ចក្រ​ថៃ”។ លោក​ ​​បន្ថែម​ថា កង្វះ​កម្លាំងពល​កម្ម​នៅ​ក្នុងប្រទេសធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ប្រទេស​នេះ​ទាំង​មូល ប៉ុន្តែ​ “ ជា​ពិសេស​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ”។ លោ​កបាន​ថ្លែង​ថា “ ពេល​នេះ​មាន​​ការ​​បើក​ទូ​លាយ​សម្រាប់​ក្រុម​ហ៊ុ​នគ្រប់​ប្រ​ភេទ​ក្នុងវិស័យ​កសិកម្ម ឧស្សាហកម្ម​...

​អ្នករតវ៉ា​​​​កា​រ​​ចាប់​យក​ដី ទា​ម​ទារ​​តាមរយៈ​​​រាំ​តា​ម​ក្បាច់ ហ្គាងណាំ

សិទ្ធ​ិ​មនុស្ស​ សិស្ស​ ​និង​ជន​រង​គ្រោះ​​ដោយកា​រ​​​​បណ្តេញ​​ចេញ​​ប្រហែល​២០០​នាក់​ ដែល​ប្រ​មូលផ្តុំ​គ្នា​​នៅ​ខាង​ក្រៅ​​រដ្ឋ​​សភា ​ដើម្បី​​ចែ​ក​​ខិត​្តប័ណ្ណ​​ បានបបួលគ្នា​​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​ប្រហែល​​​១១.២០០​ ខាង​មុខ​ និង​ខ្ន​ង​អា​វ​យឺត​​របស់​ខ្លួន​។ ​ក្បាច់​រាំ​ដូ​ចគេបំផា​យសេះ​នេះ​ ដំ​បូង​មើល​ទៅទំនង​​ជា​មា​ន​កា​រ​​ទា​ក់​ទង​តិច​តួច​​នឹ​ង​បញ្ហា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​​។ ប៉ុន្តែ​​​​ លោក មឿន តុ​លា​ ប្រធា​ន​​កម្ម​វិធី​​​សិទ្ធិ​​កា​រ​​ងា​រ​ របស់​មជ្ឈមណ្ឌល​អប់​រំ​ច្បាប់​សម្រាប់​សហ​គមន៍​ និ​ង​​ជាអ្នកបានជួ​យ​​រៀប​​ចំពិធីនេះ​ បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា ​ក្រុ​ម​អ្នក​តវ៉ា​ប្រើ​​ក្បាច់​រាំ​របស់តារាចម្រៀង​កូ​​រេ៉​​ខាង​ត្បូ​ង​​ ដើម្បី​​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​​​​​ចាប់​​អា​​រម្មណ៍​​ចំ​ពោះ​​បុ​ព្វ​​​ហេតុ​របស់​ខ្លួន​។ ​លោក ​តុ​លា ​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា “ ​ក្បាច់​រាំ​​ហ្គាងណាំ​​ គឺ​ជា​​ក្បាច់​​រាំ​ដ៏​ពេញ​​និ​យម​​”។ ​លោក​​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា “ កា​រ​រំ​ពឹង​ទុ​ក​​​របស់​​សហ​គមន៍​នេះ គឺធ្វើ​យ៉ាងណា​ឲ្យមា​ន​​កា​រ​​ចាប់​​អា​រម្មណ៍​​មិន​ត្រឹម​តែ​ពី​មនុស្ស​នៅ​ក្នុងប្រទេស​ទេ​ ប៉ុន្តែ​ ពី​អន្តរជាតិផង​ដែរ។ នោះ​ជា​មូល​ហេតុ​​ដែល​ពួ​ក​គេព្យាយា​មឲ្យ​ឃើញនូវ​បែប​ច្នៃ​ប្រឌិត​​បន្ថែម​ទៀត​។ ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​​​តវ៉ា​នៅ​​ថ្ងៃ​នេះ​ ពី​ព្រោះ​​​រដ្ឋ​សភា​​មិន​ដែល​ស្វែង​​រក​ដំ​ណោះ​ស្រាយ​ឲ្យ​ពួ​ក​គេ​”។ ​អង​្គការ​​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ក្នុង​ស្រុក​​ បាន​លើក​ឡើង​ថា...

របាយ​ការណ៍​​បង្ហាញ​ថា​ ទឹក​ប្រាក់​​ជិត៥០០​លាន​ដុល្លា​រហូរ​ចេញ​​​​ ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ

របាយ​ការណ៍​មួយ​ ដែល​ត្រូវ​បាន​ចេញ​ផ្សាយ​នៅ​សហរដ្ឋ​អា​មេរិក​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​បាន​បង្ហាញ​ថា​ ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំៗ​ទឹក​ប្រាក់​ជិត​៥០០​​លាន​ដុល្លារ​ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្ទេរ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​តាម​រយៈ“ រំហូរ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ខុស​ច្បាប់”។ ក៏​ប៉ុន្តែ​​ បុគ្គល​មួយ​ចំនួន​ ដែល​ធ្វើ​ការ​ខាង​វិស័យ​ហិរញ្ញ​វត្ថុនៅក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ បាន​បង្ហាញ​នូវ​ក្តី​មន្ទិល​សង្ស័យ ​អំពី​សុក្រឹតភាព​នៃ​​​តួលេខ​នេះ​ ដែលត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​​ក្នុង​របាយ​ការណ៍​របស់​អង្គការ​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​ និង​តស៊ូ​មតិ ដែល​មាន​មូល​ដ្ឋាន​នៅ​ទី​ក្រុង​វ៉ាស៊ីន​​តោន​ គឺ​អង្គការហេ្គ្លោប៊ល ហ្វាញ​ណាន់​​សល​ អុីន​ធែក​គ្រីត​ធី​ (Global Financial Integrity)។ របាយការណ៍​នេះ​ មាន​ចំណង​ជើង​ថា “រំហូរ​ហិរញ្ញវត្ថុ​ខុស​ច្បាប់​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កំពុង​​អភិវឌ្ឍន៍​” ហើយ​វិភាគ​ទិន្នន័យ​របស់​ធនាគារ​​ពិភព​លោក​ (World Bank) និង​ទិន្ន​ន័យ​​របស់​អង្គការ​មូលនិធិ​រូបិយវត្ថុ​អន្ដរជាតិ​ (International Montery Fund) ស្ដី​អំពី​ចរន្ដ​រូបិយវត្ថុ​របស់​ប្រទេស​ចំនួន​១៤៣​​។ អង្គការ​ េហ្គ្លាប៊ល ហ្វាញ​ណាន់​​សល​ អុីន​ធែក​គ្រីត​ធី​ បាន​ត្រួត​ពិនិត្យ​ពីភាព​ខុស​គ្នា​រវាង​​ទំហំ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ដែល​ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រា​ដោយ​​ប្រទេស​កម្ពុជា​ និង​​ទំហំ​ពាណិជ្ជកម្ម​ ដែល​ត្រូវ​​បាន​កត់​ត្រា​ដោយ​ប្រទេស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ ​នៅ​​លើ​ពិភព​លោក​។អង្គការ​នេះ​បាន​សន្និ​ដ្ឋាន​ថា នៅ​​អំឡុង​ទសវត្សរ៍​នេះ​ មាន​ទឹក​ប្រាក់​សរុប ​​ចំនួន​៤,៩៩​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្ទេរ​ចេញ​​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​តាម​រយៈ​រំហូរ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​​ខុស​ច្បាប់​ ដែល​ជា“ ថវិកា​ ​គេ​រក​បានការផ្ទេរ​ ឬក៏​​ការប្រើ​ប្រាស់​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ ហើយ​​វា​គ្រប​ដណ្ដប់​លើ​គ្រប់​រំហូរ​ចេញ​នៃ​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​របស់​ក្រុមហ៊ុន​ឯកជន​ ដែល​មិន​ត្រូវ​​បាន​កត់​ត្រា​ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យមាន​ការ​កើន​ឡើង​នូវ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ទ្រព្យ​សកម្ម​របស់​ជន​បរទេស​ពី​សំណាក់ជន​ជាតិខ្មែរ ដោយ​ខុស​ច្បាប់​ និង​ក្រប​​ខណ្ឌ​បទ​ប្ប​ញ្ញត្តិនានា​”។ របាយការណ៍​បង្ហាញ​ថា ​វិធី​សាស្ត្រ​គណនា​​តួលេខ​នេះ​ មិន​បាន​រាប់​បញ្ចូល​នូវ​ការ​រត់​ពន្ធ​ ដែល​ទឹក​ប្រាក់​ត្រូវ​បាន​ផ្ទេរ​ចេញ​ឆ្លង​កាត់​ព្រំ​ដែន​​​កម្ពុជា​ និង​ការ​ផ្ទេរ​មូល​ធន​តាម​​​រូប​ភាព​​ផ្សេងៗ​ទៀត​ ដែល​អាច​រួម​ចំណែក​នៅ​​ក្នុង​​រំហូរ​រូបិយវត្ថុ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ អ្នក​សរសេរ​របាយការណ៍​បាន​ទទួល​ស្គាល់​​ថា ​រំហូរ​មូល​ធន​ស្រប​ច្បាប់​មួយ​ចំនួន​ប្រហែល​​ជា​មិន​ត្រូវ​បាន​កត់​ត្រា​នោះ​ទេ​ ហើយ​របាយ​ការណ៍​បង្ហាញ​ថា ការ​ប៉ាន់​ស្មាន​អំពី​ចំនួន​ទឹក​ប្រាក់​​ហូរ​ចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​សរុប​ត្រូវ​បាន​​កាត់​ចោល​ខ្លះ​។ ក៏ប៉ុន្តែ​ លោក​ ស្ទីហ្វិន​ ហុីកហ្គីង​ (Stephen Higgings)​ អតីត​នា​យក​ប្រតិបត្តិ​ធនាគារ​ អេ​អិន​ហ្សិត​ រ៉ូយ៉ាល់ ​(ANZ Royal) ​បាន​មាន​ប្រសា​សន៍​លើ​កឡើង​តាម​រយៈ​អុី​ម៉េល​ថា​ តួលេខ​ ដែល​បង្ហាញ​ពី​ការ​ហូរ​ចេញ​នូវ​ទឹក​ប្រាក់​ជិត​៥០០​លាន​ដុល្លារ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​មួយ​ឆ្នាំ​ៗ​​របស់​អង្គការ​នេះ​ “ ​វា​ទំនង​ជា​មិន​ដូច​គ្នា​ទៅ​នឹង​រឿង​ជាក់​ស្ដែង​នៅ​ទី​នេះនោះ​ទេ​ គឺ​ថា ទំនង​ជា​​​មាន​ទឹក​ប្រាក់​ហូរ​ចូល​ទី​នេះ​ច្រើន​ជាង​ការ​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​ស្ថិតិ​ផ្លូវ​ការ​ទៅ​ទៀត​”។ លោក​បាន​បន្ត​ទៀត​ថា​ “ ​វា​ទំនង​ជា​ហូរ​ចូល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ច្រើន​ជាង​ហូរ​ចេញ​”។ លោក​បាន​ពន្យល់​ថា ​ក្នុង​ប្រទេស​ផ្សេង​ៗ​ទៀត​ដូច​ជា​ប្រទេស​ចិន​ជា​ដើម​ជា​ប្រទេស​ដែល​របាយការណ៍​នេះ​ បាន​បង្ហាញនូវ​រំហូរ​ទឹក​ប្រាក់​ខុស​ច្បាប់​ភាគ​ច្រើន​ គឺ​ថា មាន​ការ​គ្រប់​​គ្រង​​តឹង​រ៉ឹង​លើ​មូល​ធន​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា អ្នក​ទាំង​ឡាយ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​នូវ​ទំហំ​ពាណិជ្ជ​កម្ម​ ដើម្បី​ទាញ​មូល​ធន​ពី​ប្រទេស​នេះ។ លោកបាន​ថ្លែងថា “ ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ខុស​ពី​​ប្រទេស​ភាគ​ច្រើន​ ដែល​ត្រូវ​បាន​បង្ហាញ​នៅ​ក្នុង​របាយកាណ៍​នេះ​ ​គឺ​ថា ប្រទេស​កម្ពុជា​មាន​គណនីមូល​ធន​បើក​ចំហ ដែល​មាន​ន័យ​ថា វា​មាន​ភាព​ងាយ​ស្រួល​​ក្នុង​ការ​ផ្ទេរ​ប្រាក់​​ចេញ​ចូល​ដោយ​ស្រប​ច្បាប់។ គេ​មិន​ចាំ​បាច់ផ្ទេរ​ប្រាក់​​ចេញ​ពី​​កម្ពុជា​​ដោយ​ខុស​ច្បាប់​នោះ​ទេ​​”។ លោក​ស្រី នួន សុខា អគ្គនាយិកា​ធនាគារ​​ជាតិ​នៃ​កម្ពុជា​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា ប្រសិន​បើ​មិន​ខុស​នោះ​ ភាព​ខុស​គ្នា​នៃ​ទឹក​ប្រាក់​​ចំនួន​​៥០០​លាន​ដុល្លារ វា​មាន​ចំនួន​តិច​តួច​ណាស់​ ប្រសិន​បើ​ប្រៀបធៀប​​ទៅ​នឹង​ទំហំ​​ពាណិជ្ជកម្ម​សរុប​​នៅ​កម្ពុជា​ ដែល​​ឈាន​ដល់​ចំនួន​១២,៣១​​ពាន់​លាន​ដុល្លារ​ នៅ​​ក្នុង​រយៈ​ពេល​១១​ខែ​ដំបូង​​ឆ្នាំ​នេះ​។ លោក​ស្រី​បាន​បន្តថា​ “ ប្រព័ន្ធ​​​កត់​ត្រា​ គឺ​កំពុង​ស្ថិត​​ក្នុង​ដំណាក់​​កាល​អភិ​វឌ្ឍ​នៅ​ឡើយ​ ដូច្នេះ​នេះ​ជា​របាយ​ការណ៍​ដ៏​ល្អ​មួយ​” ។ ហើយ​លោក​ស្រី​បាន​បន្ថែម​ទៀត​ថា គេ​បាន​អនុវត្ត​នូវ​ជំហាន​ជាច្រើន​រួច​មក​ហើយ​​ ដើម្បី​ធ្វើ​យ៉ាង​ណា​ធានា​ឲ្យ​បាន​ថា ធនាគារ​ទាំង​​ឡាយ​អាច​មាន​លទ្ធភាព​តាម​ដាន​នូវ​ការ​ផ្ទេរ​ប្រាក់​នានា​ ដែល​គួរ​ឲ្យ​សង្ស័យ ដូច​ជា​ការ​បង្កើត​​អង្គភាពស៊ើប​អង្កេត​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ កាល​ពីឆ្នាំ​២០០៨​ជា​ដើម។ លោក​ អុិន​ ចាន់នី ប្រធាន​នាយក​​ប្រតិបត្តិ​ធនាគារ​អេស៊ីលីដា ក៏​បាន​បង្ហាញ​នូវមន្ទិល​​សង្ស័យ​អំពី​​របាយការណ៍​នេះ​ផងដែរ​ ដោយ​លោក​មាន​ប្រសាសន៍​ថា លក្ខណៈ​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​នៃ​ការ​ផ្ទេរ​​ប្រាក់ទាក់​ទង​នឹង​​វិស័យ​កសិកម្មតាម​បណ្ដោយ​​ព្រំដែន​កម្ពុជា​​​ គឺ​មាន​ន័យ​ថា តួ​លេខ​​នៃ​ការ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​ទាំង​នេះ​មិន​អាច​ជឿ​ជាក់​បាន​ទេ​។ ក្នុង​ចំណោម​តួលេខ​​ក្នុង​របាយ​ការណ៍​ស្ដី​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គឺ​ថា “ វា​គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​​ប៉ាន់​ស្មាន​ប៉ុណ្ណោះ​”។ លោក ព្រាប កុល នាយក​ប្រតិបត្តិ​អង្គការ​តម្លា​ភាព​អន្ដរជាតិ​ (Transparency...

លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី​ ហ៊ុន សែន រិះគន់​សាលាឧទ្ធរណ៍​ចំពោះ​ករណី​ដោះលែង​​ឧកញ៉ា​ស្ងាត់ៗ​ពី​ពន្ធនាគារ

លោកខៀវកាញារីទ្ធរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​ព័ត៌មាន​​បាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា​ លោក​នាយក​រដ្ឋមន្ត្រីហ៊ុនសែនបាន​រិះ​គន់​​​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​​​​ចំពោះ​ការ​​ដោះ​លែង​​អ្នកជំនួញ​ម្នាក់​ ដែល​ត្រូវ​​​បាន​តុលាការ​ផ្តន្ទាទោស​ដាក់​​​ពន្ធនាគារ​មុន​ពេល​កំណត់​ដែល​ឥឡូវ​នេះ​ត្រូវ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ម្តង​ទៀត បន្ទាប់​ពី​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន​ក្នុង​ពេល​ថ្មីៗ​នេះ​។ លោក​ តាន់សេង​ហាក់ដែល​ធ្លាប់​មាន​ឈ្មោះ​ជា​ “ ឧកញ៉ា” ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រ​កាន់​​ពី​បទ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន​​ បន្ទាប់​ពី​​នគរបាល​ប្រ​ឆាំង​ការ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន​​បាន​ឆ្មក់​ចូល​ភូមិ​គ្រឹះ​របស់​លោក​​នៅ​ក្នុង​​ខណ្ឌ​សែនសុខ ​ក្នុង​​រាជ​ធានី​ភ្នំ​​ពេញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៧​ខែ​វិច្ឆិកាដែល​​នៅ​ទី​នោះ នគរ​បាល​បាន​រក​ឃើញ​​គ្រឿង​​ញៀនប្រ​ភេទ​កូកាអុីន និងមេតំហ្វេតាមីនឧបករណ៍​ផលិត​គ្រឿង​ញៀន​ ព្រម​ទាំង​គ្រាប់​កាំ​ភ្លើង​ផង​ដែរ​។ នៅ​មុន​ការ​ចាប់​ខ្លួន​នេះ ​លោកសេង​ហាក់​ដែល​ជា​អតីត​ទី​ប្រឹក្សា​ផ្ទាល់​​របស់​លោក ជាស៊ីម ប្រ​ធាន​ព្រឹទ្ធសភា ​ធ្លាប់​​បាន​ជាប់ ពន្ធនា​គារ​​​ពី​បទ​ចាប់​យក​ដី​ធ្លី​ និង​បទ​ល្មើស​ប្រើ​ប្រាស់​អាវុធ​ខុស​ច្បាប់។ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ​ បាន​លើកឡើងក្នុង​សារ​មួយ​កាល​ពី​​ថ្ងៃ​សុក្រ​ថា ​​លោក ហ៊ុនសែន បាន​លើកឡើង​អំពី​ករណី​អ្នក​ជំនួញ​នេះ ​ខណៈដែល​លោក ដឹកនាំ​កិច្ច​ប្រ​ជុំ​មួយ​នៅ​​ទី​ស្តី​ការ​គណៈ​រដ្ឋមន្ត្រី​កាល​ពី​​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​។ លោកខៀវកាញារីទ្ធមាន​ប្រ​សាសន៍​បន្ត​ថា​ “ លោកហ៊ុនសែនបាន​រិះ​គន់​សាលាឧទ្ធរ​ណ៍​​ចំពោះ​ករណី​លោក តាន់​ សេង​ហាក់​​ ដែល​ក្រោយ​មក​លោកត្រូវ​បាន​សាលាឧទ្ធរណ៍​ដោះ​លែង​ស្ងាត់ៗ​​ ហើយ​លោក ​​ ដឹង​ពីការ​ដោះ​លែង​លោក តាន់សេងហាក់​​ នេះ បន្ទាប់​ពី​នគរបាលអង្គភាព​​ប្រ​ឆាំង​ការ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន​បាន​​ចាប់ខ្លួន​ជន​នេះ​​ម្តង​ទៀត​តែ​ប៉ុណ្ណោះ”។ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បាន​ពន្យល់​ថា​លោកសេងហាក់ ​ធ្លាប់​ជាប់​ពន្ធនា​គារ​ពី​បទ​​បាញ់​បោះ​សេរី​នៅ​ពេល​យប់​។ លោក សេងហាក់​ ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​ដាក់​ពន្ធនាគារ​កាល​ពី​​ឆ្នាំ២០០៧ពី​បទ​​ចាប់​យក​ដី​ខុស​ច្បាប់​។​គាត់​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រ​កាន់​ផង​ដែរ​ពី​បទ​​ប៉ុន​ប៉ង​មនុស្ស​ឃាត​ដោយ​បាញ់​មន្ត្រី​នគរបាល​ម្នាក់​ កាល​ពីឆ្នាំ​២០០៥​។ លោក អ៊ុក សាវុធ អគ្គ​ព្រះរា​ជ​អា​ជ្ញា​​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​អត្ថា​ធិប្បាយ អំពី​ការ​ដោះ​លែង​​លោក តាន់សេង​ហាក់​ និង ការ​រិះ​គន់សាលា​ឧទ្ធរណ៍​​​ពី​សំណាក់​លោកហ៊ុនសែន​ ទេ​។ លោកស៊្រុនលាងប្រ​ធាន​មណ្ឌល​កែ​ប្រែ​ទី១​នៅ​ពន្ធនាគារ​ព្រៃ​ស​​ មានប្រ​សាសន៍​​ថា​ លោកសេងហាក់​ ដែល​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​កំពុង ​ត្រូវ​បាន​ឃុំ​ខ្លួន​បណ្តោះ​អាសន្ន​​ពី​បទ​ជួញ​ដូរ​គ្រឿង​ញៀន ​​ធ្លាប់​បាន​ជាប់​ពន្ធនាគារ​​ពីរ​​ដង​មក​ហើយ។លោកបន្ថែម​ថា​ លោកមិន​បាន​ដឹង​ថា លោក​សេង​ហាក់​ចាក​ចេញ​ពី​ពន្ធនា​គារ​ទាំង​ពីរ​លើក​នោះ​​ដោយ​​វិធី​ណា​​ទេ។ លោកមាន​ប្រ​សាសន៍​បន្ត​ទៀត​ថា​ “ ​នៅ​ករណី​ទី​២​នេះ​ដែល​ខ្ញុំ​បាន​ដឹង​គឺ​លោក ត្រូវ​បាន​ដោះលែង​ពី​ពន្ធនាគារ​។ប៉ុន្តែ​ខ្ញុំ​មិន​បាន​ចាំ​ថា​ គាត់​ត្រូវ​បាន​គេ​ដោះលែង​នៅ​ពេល​ណា​ ​ឬ​ដោយ​មូល​ហេតុ​អ្វី​នោះ​ទេ​”។ លោកម៉មភាសាមេធាវី​លោកសេង​ហាក់​​​ បាន​បដិសេធ​​មិន​ប្រាប់​អំពីប្រវត្តិ​ជាប់​ពន្ធនា​គារ​របស់​កូន​ក្តី​លោក​​ ឬលោកត្រូវ​បាន​ដោះ​លែង​ឲ្យ​មាន​សេរីភាព​ បន្ទាប់​ពី​តុលា​ការ​ផ្តន្ទា​ទោស​ទាំង​ពីរ​​លើក​​ដោយ​វិធីណា​នោះ​ទេ។ លោកឧត្តមសេនី​យ៍​​​​ឯកយឹមលាងប្រ​ធាន​អង្គរក្ស​​លោកជា​ ស៊ីមបាន​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា​លោកសេងហាក់ត្រូវ​បាន​ដក​​ចេញ​ពី​តួនាទី​ជា​ទី​ប្រឹក្សា​​​របស់​ប្រ​ធាន​ព្រឹទ្ធ​សភានិងប្រ​ធានគណបក្ស​កំពុង​កាន់​អំណាច​​​រួច​ហើយ ដោយ​សារ​លោកបាន​ជាប់​​ពាក់​ព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​ចាប់​យក​ដី​ខុស​ច្បាប់​ ប៉ុន្តែ​ លោកបាន​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​​អត្ថា​ធិប្បាយ​បន្ថែម​ទៀត​ទេ៕ ប្រែសម្រួលដោយឃិនណៃ​​

សាលា​ឧទ្ធរណ៍​នឹង​ចេញ​សាល​​ដីកា​​ចំពោះ​ការ​បើក​សវនាការ​ជាថ្មី​ក្នុង​រឿង​ក្តី​​សម្លាប់​លោក ជា វិជ្ជា

ក្នុង​ពេល​ឆាប់​ៗនេះ សាលា​ឧទ្ធរណ៍​នឹង​ចេញ​សាល​ដីកាពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​​បើក​សវនា​ការ​ឡើង​វិញ​លើ​ទណ្ឌិត​ពីរ​នាក់​ ដែល​​មជ្ឈដ្ឋាន​ទូទៅ​ជឿ​ថា ត្រូវ​បាន​គេ​ទម្លាក់​កំហុសនៅ​​ក្នុង​​ឃាត​​កម្ម​សម្លាប់​លោក ជា វិជ្ជា មេដឹក​នាំ​សហជីព​ដ៏​ល្បី​ឈ្មោះ។​ សាលាឧទ្ធរណ៍​​គ្រោង​នឹង​ប្រកាស​សាល​ដីកានេះ​ កាលពី​ថ្ងៃទី​២៦ខែ​វិច្ឆិកា។ប៉ុន្ដែបុ៉ន្មានថ្ងៃ​មុន​ លោកជួនសុ៊ន​ឡេង ​ចៅ​ក្រម​ជំនុំ​ជម្រះ​​មាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ការ​ប្រកាស​​​សាល​​ដីកានេះ​​ត្រូវ​​ពន្យារ​ពេល​វិញ​ ដោយ​សារតែ​រឿង​ក្ដី​នេះ “ ស្មុគ​ស្មាញ​ខ្លាំង​ពេក”។ កាល​ពីថ្ងៃ​សុក្រ លោកបាន​មាន​ប្រសាសន៍​​ថា ​សាលាឧទ្ធរណ៍​កំពុង​រៀប​ចំ​សាល​​ដីកា​នេះ​។​ លោក​បាន​បន្ថែម​ថា“ វា​ប្រហែលនឹង​ត្រូវ​ប្រកាស​នៅ​សប្ដាហ៍​ទី​៣​​នៃ​ខែ​នេះ”។ ទណ្ឌិត​ឈ្មោះ​ ប៊ន សំណាង និង​ សុខ សំអឿន ត្រូវ​បាន​សាលា​ដំបូង​រាជធានី​ភ្នំពេញ​ ផ្ដន្ទា​ទោស​ក្នុង​ឆ្នាំ​២០០៥ ពីបទ​បាញ់​សម្លាប់​លោកជាវិជ្ជាដែល​ម្នាក់​ៗ​ត្រូវ​ជាប់​ពន្ធ​នា​គារ​រយៈ​ពេល​២០​ឆ្នាំ។ ដោយ​សារតែ​មាន​ការ​ជំទាស់​យ៉ាង​ខ្លាំង​​ទាំង​ក្នុង ​និង​ក្រៅ​ប្រទេស តុលាការ​កំពូល​បាន​ដោះ​លែង​ទណ្ឌិត​ទាំងពីរ​នាក់​នេះ​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០៨​ហើយ​ក៏​​បាន​​បញ្ជា​ឲ្យគេ​​ស៊ើប​អង្កេត​ករណី​នេះ​​ជាថ្មី​ ផង​ដែរ។​ ក្នុង​ពេល​​បើក​សវនាការ​ជំនុំជម្រះ​កាល​ពី​​ថ្ងៃទី៧ខែវិច្ឆិកាព្រះ​​រាជអាជ្ញា​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​​​​មិន​មាន​​បង្ហាញ​ភ័ស្តុតាង​ថ្មី​ប្រឆាំង​ទណ្ឌិត​ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះទេ​ និង​បានលើក​ឡើង​ថាលទ្ធ​ផល​លើកទី​២​​នៃ​ការ​ស៊ើបអង្កេត​ក្នុង​ករណី​​បាញ់​សម្លាប់​លោក​ ជា​ វិជ្ជាដូច​គ្នា​នឹង​លើក​ទី​១​ដែរ​គឺថាទណ្ឌិត​ឈ្មោះសំអឿននិង​ សំណាងពិតជា​បាន​បាញ់​សម្លាប់​លោកជាវិជ្ជាប្រាកដ​មែន។ ជន​សង្ស័យ​ទាំង​ពីរ​នាក់​បាន​ឆ្លើយ​ដោះ​សារ​ថា ខ្លួន​មិន​បាន​នៅ​នឹង​កន្លែង​កើត​ហេតុនៅ​ពេល​មាន​ការ​បាញ់​សម្លាប់​នោះទេប៉ុន្ដែ​ លោកហេងពៅមន្ត្រី​នគរ​បាល​ដែល​​​ដឹក​នាំ​ការ​សើុបអង្កេត​រឿង​ក្តី​​​ឃាតកម្ម​លើ​លោកជាវិជ្ជា ​អះ​អាង​ថាគាត់​​ត្រូវ​បាន​លោកហុកឡង​ឌី អតី​ត​អគ្គ​ស្្នង​ការ​នគរ​បាល​ជាតិ​បញ្ជា​ឲ្យ​ទម្លាក់​កំហុស​លើ​ទណ្ឌិត​ទាំង​ពីរ​នាក់​នេះ។​​​​​​​​​​ លោកហេង​ពៅ​ ពេល​នេះ​កំពុង​ជាប់​ពន្ធ​នាគារ​រយៈពេល​ជាង​១០០ឆ្នាំ​ ពី​បទ​ចោទ​ប្រកាន់​ជា​ច្រើន​ករណី។ លោក ជា មុនី បច្្ចុប្បន្នជា​ប្រធាន​សហ​ជីព​សេរី​កម្មករ​​មានប្រសាសន៍​កាល​ពី​ម្សិល​មិញថាការ​ងារ​ចាក់​គ្រឹះ​សាង​សង់​រូប​សំណាក់លោកជាវិជ្ជាត្រូវ​បាន​​ពន្យារ​ពេលទៀត​​ហើយ។​ លោកជាមុនី​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថាលោកកែបជុតិមាអភិបាល​រាជធានី​ភ្នំពេញបាន​ប្រកាស​តាម​លិខិត​មួយ​កាល​ពី​សប្ដាហ៍​មុនថាការ​ចាក់​គ្រឹះ​សម្រាប់​សាង​សង់​រូបសំណាក់​នោះត្រូវ​បានពន្យារ​ពេល​រហូត​ដល់​ពិធី​បូជា​​ព្រះ​បរម​សព​សម្ដេច​ឪ​ នរោត្តម​ សីហនុនៅ​ថ្ងៃទី​៤​ខែ​កុម្ភៈ​ ចប់​រួចរាល់​​សិន​។​ លោកមុនី​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថាលោក​បាន​យល់​​ព្រម​តាម​​ការ​ពន្យារ​ពេល​នេះប៉ុន្ដែ​មាន​ហេតុ​ផល​តិចតួច​ណាស់​ចំពោះ​ការ​ពន្យារ​ពេល​នេះ។ ​លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា “ ខ្ញុំ​គិតថា​ ការ​សាងសង់​គ្រឹះ​សម្រាប់​រូប​សំណាក​លោក​ ជាវិជ្ជា​...

លោកនាយក​រដ្ឋមន្ត្រី​ ហុ៊ន​ សែន​ បញ្ជា​ឲ្យ​មន្ត្រី​មូល​ដ្ឋាន​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​កាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់​ជា​ថ្មី

ដោយ​សារតែបទ​ល្មើស​ព្រៃ​ឈើ​​មាន​ការ​​កើន​ឡើងខ្លាំង​ពេក​ លោក ហុ៊ន ​សែន​​បាន​ចេញ​បញ្ជា​ជាថ្មី​ឲ្យ​មន្ត្រី​មូល​ដ្ឋាន​​បង្កើន​​កិច្ច​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​របស់​ខ្លួន​ដើម្បី​បញ្ឈប់​សកម្មភាព​កាប់ឈើ​ និង​ការ​​នាំ​ឈើខុ​សច្បាប់​​ចេញ​ពីប្រទេស​​កម្ពុជា​។ យោង​តាម​លោកខៀវកាញា​រីទ្ធរដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​ព័ត៌មាន​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថាដោយ​សារតែ​សកម្មភាព​​រក​សីុ​ឈើ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ “ មាន​ការ​កើន​ឡើង​ជា​ថ្មី” ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រលោកហុ៊ន ​សែនបាន​ប្រកាស​បែប​នេះ​នៅ​​ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំ​គណៈរដ្ឋ​មន្ត្រី​​។ លោកបាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​សារ​ជា​អក្សរ​មួយ​​ថា “ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ថាសកម្មភាព​កាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់​បាន​ថម​ថយ​មួយ​រយៈ ប៉ុន្ដែ​ ពេល​នេះ​វាបាន​ចាប់​ផ្ដើម​ជា​ថ្មី​ទៀត​ហើយ”។ លោក ខៀវ កាញា​រីទ្ធ មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ លោក​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​បាន​ចេញ​បញ្ជា​​ឲ្យ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​កសិកម្ម​ចាត់​វិធាន​ការ​ដោយ​​​សហការ​ជាមួយ​នឹង​ក្រសួង​យុត្តិ​ធម៌​ និង​តុលាការ”។ យោង​តាម​ទិន្នន័យ​ដែល​ផ្ដល់​ឲ្យ​ដោយ​មន្ត្រី​​គយ​ចិន​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ឈើ​ប្រណីត​រាប់​ពាន់​ម៉ែត្រ​គូប​ រួមទាំង​ឈើ​ធម្មតា​ផង​នោះ​ត្រូវ​បាន​នាំចេញ​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​ទៅ​កាន់​ប្រទេសចិនក្នុង​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មាន​ឆ្នាំ​ថ្មី​ៗ​នេះដែល​ភាគ​ច្រើន​ទំនង​ជាបាន​នាំ​ចេញ​ឆ្លង​កាត់​ព្រំ​ដែន​​វៀត​ណាម​។​ ចាប់​តាំង​ពី​ចុង​ទសវត្សរ៍​ឆ្នាំ​១៩៩០​មកលោកហុ៊ន​ សែន​ បាន​ចេញ​បញ្ជា​ឲ្យ​មាន​ការ​ខិត​ខំ​ប្រឹង​ប្រែង​ស្រដៀង​គ្នា​នេះ​ជា​ច្រើន​លើក​​មក​ហើយ ដើម្បី​លុប​បំបាត់​សកម្មភាព​កាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់​ដែល​អូស​បន្លាយ​យ៉ាង​យូរ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា។ បន្ទាប់​ពី​សេចក្ដី​ប្រកាស​របស់​លោកនាយក​​រដ្ឋ​មន្ត្រី​​ លោក​ឧបនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ យឹម ឆៃ​លីប្រធាន​​ក្រុមប្រឹក្សា​អភិវឌ្ឍន៍​​កសិកម្ម​ និង​ជន​បទ​ ​បាន​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​អភិបាលខេត្ត​ចំនួន​ប្រាំ​ កាល​ពី​ថ្ងៃ​សៅរ៍ដើម្បីផ្សព្វ​ផ្សាយ​សារ​របស់​លោកហុ៊ន​ សែន​។​ លោកសរចម្រុងអភិបាល​ខេត្ត​ក្រចេះ​បាន​មានប្រសាសន៍ថា រូបលោក រួម​ទាំង​អភិបាល​ខេត្ត​រតនគិរីមណ្ឌល​គិរីស្ទឹង​ត្រែងនិង​អភិបាល​ខេត្ត​កំពង់​ចាមក៏​ដូច​ជា​ មន្ត្រី​ពាក់​ព័ន្ធ​ផ្សេង​ទៀត​បាន​ជួប​ប្រជុំ​ជាមួយ​លោកយឹម ​ឆៃលី​ នៅ​ក្នុង​ក្រុង​ក្រចេះ។​ លោកចម្រុង​ បាន​មានប្រសាសន៍​បន្ដថាលោកយឹមឆៃ​លី​ បាន​ប្រាប់​មន្ត្រី​ទាំង​អស់​ឲ្យ​ផ្ដោត​លើ​​វិធាន​ការមួយ​ចំនួន​ ដូចជាការ​​ដាក់​ប៉ុស្តិ៍​ត្រួត​ពិនិត្យ​​តាម​ដង​ផ្លូវ​ ដើម្បី​ស្ទាក់​ចាប់​ឈើ​ខុស​ច្បាប់ជាដើម។​ លោកចម្រុង​ ​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ថែម​ថា“ខេត្ត​ក្រចេះ​ គឺជា​ចំណុច​ឆ្លង​កាត់​ឈើខុស​ច្បាប់​ និង​ឈើ​គ្រញូង​ ដែល​លាក់​នៅ​ក្នុង​រថយន្ត​ដឹក​​ដំឡូង​មី”។ លោកទៀបគន្ធ​ពិដោប្រធាន​រដ្ឋ​បាល​ព្រៃ​ឈើ​ឃុំ​ឃ្សឹម ស្រុក​ស្នួល​ ខេត្ត​ក្រចេះបាន​មានប្រសាសន៍ថា រហូត​មក​ដល់​ពេល​នេះ​ មន្ត្រី​រដ្ឋ​បាល​ព្រៃ​ឈើ​ស្ទាក់​ចាប់​បាន​ឈើ​នាំ​ចេញ​ខុស​ច្បាប់​ចំនួន​៣៤​ដង។ លោក​បន្ថែម​ថា “ ​​ករណី​ដឹក​ឈើ​ធំៗ​មាន​ចំនួន​បួន​ករណី​ ដែល​ក្នុង​មួយ​លើក​ៗ​មាន​ឈើ​ប្រណីត​ចាប់​ពី​១៥ទៅ​១៦​ម៉ែត្រ​គូប​”។  លោក​បាន​បន្ថែម​ថាឈើ​ទាំង​នោះ​ត្រូវ​បាន​​ដឹក​តាម​រថយន្ដ​ធំ​ រថយន្ដ​​វ៉ែន​ និង​មូ៉តូ៕​ ប្រែ​សម្រួល​ដោយហមសុផាណ្ណា​​​​​​​​​

សាលា​ឧទ្ធរណ៍​គួរ​តែ​បង្ហាញ​ភ័ស្ដុតាង​លើ​ករណី​លោក ម៉ម សូណង់ដូ

ការ​រិះគន់ចំពោះ​​សេចក្ដី​សម្រេច​របស់​សាលាឧទ្ធរណ៍​កាល​ពីថ្ងៃ​សុក្រ​ ដែល​បាន​បដិសេធ​មិន​ដោះ​លែង​លោក​ ម៉មសូណង់ដូម្ចាស់​ស្ថានីយវិទ្យុ​សម្បុក​ឃ្មុំ​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​ បាន​បន្ដ​រហូត​ដល់​ចុង​សប្ដាហ៍​ដោយ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស បាន​ចោទ​សួរ​អំពី​ហេតុ​ផល​ផ្លូវ​ច្បាប់​​នៅ​ពី​ក្រោយ​ការ​បដិសេធ​​​នេះ​ និង​បាន​គូស​បញ្ជាក់​​ថា​ មាន​​បទដ្ឋាន​ពីរ​នៅ​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​។ លោកយ៉េងវីរៈ​ នាយក​ប្រតិបត្តិ​នៃមជ្ឈ​មណ្ឌល​អប់រំ​ច្បាប់​សម្រាប់​សហគមន៍​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា“ លោកម៉ម​ សូណង់​ដូគឺ​ជា​បុរស​វ័យ​ចំណាស់​ម្នាក់​ ហេតុ​ដូច្នេះ​​លោក​នឹង​មិន​គេច​ខ្លួន​ឡើយ​។លោកវីរៈ​ បាន​ច្រានចោល​នូវ​ការ​អះអាង​របស់​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​ដែលថាលោកម៉មសូណង់ដូ ​អាច​គំរាម​កំហែង​​សាក្សី​ ​ដែល​ធ្វើ​​​ឲ្យ​ខូច​សណ្ដាប់​ធ្នា​ប់​​សាធា​រណៈ​នោះ​។ លោកយ៉េងវីរៈបាន​ថ្លែង​ថា “ គ្មាន​រឿង​គំរាម​​កំហែង​​សាក្សី​ឡើយ​ ហេតុ​ដូច្នេះគ្មាន​សញ្ញា​​បង្ហាញ​ពី​​ការ​គំរាម​​កំហែង​ទេ​”។ លោកម៉មសូណង់ដូត្រូវ​បាន​ផ្ដន្ទាទោស​ឲ្យ​ជាប់​ពន្ធនាគារ​រយៈ​ពេល​២០​ឆ្នាំ កាល​ពី​ខែ​​តុលា ពីបទ​ញុះញង់​ឲ្យ​បង្កើត​ចលនា​​បះ​បោរ​នៅ​តាម​​ជន​បទ​។ អ្នក​គាំ​ទ្រ​ជា​ច្រើន​របស់​ម្ចាស់ស្ថានីយវិទ្យុ​សម្បុក​ឃ្មុំ​រូប​នេះ​ បាន​លើក​ឡើង​ថា ការ​ចោទ​ប្រកាន់​នេះ​មាន​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​នយោបាយ​ ហើយ​មាន​ការ​ប៉ុនប៉ង​ពី​រដ្ឋា​ភិបាល​ ដើម្បី​បំបិទ​​​មាត់​​អ្នក​​រិះគន់​​ម្នាក់​​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​រិះ​គន់​រដ្ឋាភិបាល​​តាម​​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​​ក្នុង​ស្រុក​ ដែល​​​ភាគ​ច្រើន​ស្ថិត​ក្រោម​​​​ស្ថានីយ​វិទ្យុ​ និង​​ទូរទស្សន៍​​គាំ​ទ្រ​គណ​បក្ស​កាន់​អំណាច​។ ការ​អះអាង​​អំពី​ការ​បង្កើត​ចលនា​អបគមន៍​នេះ​​កើត​មាន​តាំង​ពី​ខែ​ឧសភា ​ដែល​នៅ​ពេល​​​នោះ អាជ្ញាធរ​បាន​បើក​យុទ្ធនាការ​ដ៏ធំមួយ​ ដើម្បី​បណ្ដេញ​ប្រជាពលរដ្ឋ​រាប់​រយ​គ្រួសារ​នៅ​ក្នុង​ខេត្ត​ក្រចេះ ដោយ​មាន​ការ​​បាញ់​ប្រហារ​ទៅលើ​ក្មេង​ស្រី​អាយុ​១៤​ឆ្នាំម្នាក់​នៅ​ក្នុង​ប្រតិបត្តិ​ការ​នោះ​ផង​ដែរ​។ អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស ​បាន​ថ្កោល​ទោស​ការ​អះអាង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​ថាអ្នក​ភូមិ​បាន​ចូល​រួម​ក្នុង​ចលនា​អបគមន៍​នេះ ដោយ​បាន​​ចាត់​ទុក​ការ​អះអាងនេះ​​​ថាជា​លេស​ដើម្បី​បណ្ដេញ​អ្នក​ភូមិ​រាប់​រយ​គ្រួសារ​ជំនួស​មុខ​ឲ្យ​ក្រុមហ៊ុន​ចម្ការ​កៅស៊ូ​​មួយ។ នៅ​ក្នុង​ការ​បដិសេធ​សំណើសុំ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​បណ្ដោះ​អាសន្ន​របស់​លោក​ ម៉មសូណង់ដូក្រុម​ចៅ​ក្រម​បាន​លើក​ឡើង​ថា ពួក​គេ​ខ្លាច​ក្រែង​បុរស​អាយុ​៧២​ឆ្នាំ​រូប​នេះ​​គាប​សង្កត់​​សាក្សី​ និង​បង្កចលាចល​​សាធារណៈ​។ ​ព្រះ​រាជ​​អាជ្ញា​ក៏​បាន​​លើក​ឡើង​​ដែរ​ថាលោកម៉មសូណង់ដូដែល​មាន​សញ្ជាតិ​ពីរ​គឺ​សញ្ជាតិ​ខ្មែរនិង​សញ្ជាតិ​បារាំងអាច​នឹង​រត់​គេច​ខ្លួន​។ លោកស្រីណាលីពីឡូក (Naly Pilorge) នាយិកាអង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​លីកាដូ​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថាសេចក្ដី​សម្រេច​នេះ​មិន​សូវ​ជា​សម​ហេតុ​សម​ផល​ឡើយ​ ព្រោះ​ថាលោកម៉មសូណង់ដូបាន​វិល​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​​វិញ​កាល​ពី​ខែ​កក្កដា បន្ទាប់​ពី​លោក​​បានដឹង​ថា ខ្លួន​នឹង​ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​មកលើ​​រូប​លោក​ ដែល​លោក​បាន​បដិ​សេធ​យ៉ាង​ដាច់​អហង្ការ​នោះ​។ លោក​ស្រី​បាន​​លើក​ឡើង​ថា“ ​យើង​បាន​ដឹង​យ៉ាង​ច្បាស់​តាំង​ពី​ដំបូង​មក​ថាលោក​ ម៉មសូណង់​ដូ ​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ​​ដោយ​ខ្លួន​ឯង ដូច្នេះ​មិន​ចាំ​បាច់​ខ្លាច​លោក​ចាក​ចេញ​ពី​ប្រទេស​ម្ដង​ទៀត​ឡើយ​”។ លោកស្រីណាលីពី​ឡូ​កបាន​ថ្លែង​ថាការ​បដិសេធ​មិន​ដោះ​លែង​ឲ្យ​នៅ​ក្រៅ​ឃុំ​នេះ​ ក៏​​មិន​ស្រប​នឹង​​សេចក្ដី​សម្រេចផ្សេងៗ​ទៀត​​ក្នុង​ពេល​ថ្មី​ៗ​នេះ របស់​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ ​ដោយ​លោកស្រី​បានគូស​​​បញ្ជាក់​ពី​ករណី​របស់​លោកឈូកបណ្ឌិតអតីត​អភិបាល​ក្រុង​បាវិតដែល​ត្រូវ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​ជា​ច្រើន​ខែ​កន្លង​មក​ហើយ​​ពី​បទ​បាញ់​ប្រហារ​កម្មការិនី​រោង​ចក្រ​ចំនួន​បី​នាក់​ ប៉ុន្ដែមិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​​ឃាត់ខ្លួននិង​នាំ​យក​​មក​បើក​សវនាការ​ឡើយ​។លោកស្រីបាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា “ ​គ្មាន​ការ​ចាប់​ខ្លួន​ និង​ការ​ឃុំ​ខ្លួន​ជា​បណ្ដោះ​អាសន្ន​មុន​ពេល​បើក​សវនាការ​ចំពោះ​លោកឈូកបណ្ឌិតឡើយ​”។ លោក​ស្រី​បានមាន​ប្រសាសន៍​​បន្ថែម​​ថា “ លោកម៉មសូណង់ដូបាន​សម្រេច​ចិត្ត​វិល​ត្រឡប់​មក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​វិញ ថ្វីបើ​លោក​ដឹង​ហើយ​ថា លោក​នឹង​ប្រឈម​ការ​ចោទ​ប្រកាន់​ ​ពីព្រោះ​លោក​ចង់​បង្ហាញ​ពី​ភាព​គ្មាន​ទោស​របស់​លោក​”។ លោកសុកសំអឿនប្រធាន​ក្រុម​អ្នកច្បាប់់​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​កម្ពុជា​ ដែល​ជា​អង្គការ​ផ្ដល់​​ជំនួយផ្នែក​ច្បាប់​ដោយ​ឥត​គិត​ថ្លៃមួយ​ផ្សេង​ទៀត​​លើក​ឡើង​ថា ចៅ​ក្រម​សាលា​ឧទ្ធរណ៍​គួរ​​តែ​បាន​ផ្ដល់​ភ័ស្ដុតាង​មួយ​ចំនួន​ ដើម្បី​គាំ​ទ្រ​ការ​អះអាង​របស់​ខ្លួន​ដែលថាលោក​ ម៉ម ​សូណង់ដូអាច​​​ធ្វើ​ការ​គំរាម​កំហែង​ណាមួយ​​នោះ​។ លោកសុកសំអឿនដែល​បាន​ការ​ពារ​លោក​ ម៉មសូណង់ដូអំឡុង​ការ​បើក​សវនា​ការ​​របស់​លោក​នៅ​ក្នុង​សាលាដំបូង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ កាល​ពី​ខែ​កញ្ញា ​បាន​ថ្លែងថា “ ប្រសិនបើ​លោក​  លើក​ឡើង​​ដូច្នេះ លោក​ត្រូវ​តែ​មាន​ភ័ស្ដុតាង ​មិន​មែន​បាន​ត្រឹម​តែ​ខ្លាច​ក្រែងនោះ​ទេ”។លោក​​បន្ថែមថា “ ​តុលាការ​កម្ពុជា​ គឺ​អ៊ីចឹង​ឯង​ គ្មាន​ភ័ស្ដុ​តាងនោះ​ឡើយ​ បាន​ត្រឹម​តែ​ខ្លាច​ក្រែង​”។ កាល​ពី​ថ្ងៃ​សុក្រ​...

កូនស្រី​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង​​ ទទួល​បាន​កិច្ច​សន្យា​​ លើ​គម្រោង​សាង​សង់​ព្រះ​មេរុ

ការសាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​សម្រាប់​ព្រះរាជ​ពិធី​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​បូជា​ព្រះ​បរម​សព​សម្តេច​​​ឪ នរោត្តមសីហនុ​ នឹង​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នៅ​ខែ​កុម្ភៈ​ ហើយនឹង​​​ចំណាយ​ទឹក​ប្រាក់​អស់​​ចំនួន៥​លាន​ដុល្លារ ​​ហើយ​​កិច្ច​សន្យា​​សាង​សង់​នេះ​​ត្រូវ​បាន​ប្រ​គល់​ឲ្យ​ទៅ​ក្រុម​ហ៊ុន​​របស់​​កូន​ស្រី​​លោក គង់ សំអុល​ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួង​ព្រះ​​បរម​រាជ​វាំង​។ យោង​តាម​កម្មករ​​ដែល​ធ្វើការ​នៅ​ការ​ដ្ឋាន​​សាង​សង់​​​ព្រះ​មេរុ​នេះ​បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ​ក្រុមហ៊ុនវីស៉្បាន ​ខូ អិលធីឌី ​(Vispan Co. Ltd.,) ​​ជា​ក្រុម​ហ៊ុន​ស្ថាបត្យកម្ម និង​រចនា​ប្លង់​​របស់​លោកស្រីគង់បញ្ញា​ ជា​កូន​ស្រី​របស់​លោកគង់​ សំអុលគឺ​ជា​​ក្រុម ហ៊ុន​មួយ​ក្នុងចំណោម ក្រុម​ហ៊ុនដែល​កំពុងសាងសង់​ព្រះមេរុ​នេះ។ កាលពី​ម្សិល​មិញ​​កម្មករ​​ដែលកំពុង​​ធ្វើការ​នៅ​ឯការដ្ឋាន​សាង​សង់ព្រះ​មេរុ​នោះ​ភាគ​ច្រើន​​​​​ពាក់​អាវ​យឺតដែល​​មាន​​រូប​សញ្ញា​របស់​ក្រុម​ហ៊ុនវីស៉្បាន​។ កាលពី​ម្សិល​មិញ​​​ការហៅ​​​ទូរស័ព្ទ​​ទៅ​កាន់​លេខ​ទូរស័ព្ទ​ដែល​បាន​ចុះ​បញ្ជីរ​បស់​ក្រុម​ហ៊ុន​​វីស៉្បានអ្នក​តំណាង​ក្រុម​ហ៊ុនមិន​​អាចបញ្ជាក់​​​ថា​ ការសាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​សម្រាប់​​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​បូជា​ព្រះ​បរម​សព​សម្តេច​​ឪ នរោត្តមសីហនុ​ ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​ជា​មួយ​ក្រុមហ៊ុន​ ឬ​មិន​អាច​បញ្ជាក់​ពី​ តួនាទី​របស់​លោកស្រីបញ្ញា ថា​ជា​ម្ចាស់​ក្រុមហ៊ុន​នេះ​បាន​ទេ​។​ពួក​គេ​ក៏បាន​បដិសេធ​​មិន​ប្រាប់​ឈ្មោះ​​ពួក​គេ​ផង​ដែរ​ដោយ​សារ​ពួក​គេ​មិន​ត្រូវ​បាន​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​និយាយ​ជា​មួយ​អ្នកយកព័ត៌មាន​។ ក្រុម​ហ៊ុន​នេះ​ធ្លាប់​​ទទួល​បាន​​កិច្ច​សន្យា​សាង​សង់​អគារ​របស់​​រដ្ឋាភិបាល​​ជា​​ច្រើន​រួម​ទាំង​​​អាគារ​ទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋ​មន្ត្រី​នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ផង​ដែរ​។ លោក ខៀវ កាញរីទ្ធ រដ្ឋ​មន្ត្រីក្រ​សួង​ព័ត៌មាន​បាន​បង្វែរសំណួរ​ទាក់​ទង​នឹង​​ការ​សាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​សម្រាប់​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​បូជា​ព្រះ​បរម​សព​សម្តេច​​ឪនរោត្តមសីហនុទាំង​អស់​ទៅកាន់​ក្រសួង​ព្រះ​បរមរាជវាំង​វិញ​ដែល​លោកមាន​ប្រសាសន៍​ថា​ ជា​អ្នក​មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​លើ​ការ​សាង​សង់​ទាំង​អស់​។ លោកអៀងបញ្ញកាមន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​មួយ​រូប​នៅ​ក្រសួង​ព្រះ​បរម​រាជ​វាំង បាន​​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា​​ លោកមិនអាច​ឆ្លើយ​សំណួរ​ចំពោះ​ការ​សាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​បាន​ទេហើយ​បាន​បដិសេធ​មិន​​និយាយ​​​ទៀត​ឡើយ​។ លោកផៃស៊ីផានអ្នក​នាំ​ពាក្យទីស្តីការ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ​បង្វែ​រសំណួរ​ទាំង​អស់​ទៅ​សាលា​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ​​ ហើយ​​លោក ឡុង ឌីម៉ង់​អ្នក​នាំពាក្យ​សាលា​រាជធានី​​មាន​ប្រ​សាសន៍​ថា​​ ក្រ​សួង​ព្រះ​បរមរាជ​វាំង​ជាអ្នក​​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​​លើ​ការ​សាងសង់​ព្រះ​មេរុ​នេះ។ កាលពីព្រឹក​ម្សិល​មិញលោកគង់​ សំអុលដែល​ត្រូវ​បាន​គេ​ឃើញ​ កំពុង​ពិនិត្យ​​មើល​គម្រោង​​សាង​សង់​​នេះ ​​​បានឲ្យ​នគរបាល​រាជ​ធានី​នាំ​អ្នក​យក​ព័ត៌មាន​ចេញ​ពី​ការដ្ឋាន​​សាង​សង់​​ព្រះ​មេរុ​​នេះ។ ព្រះ​អង្គ​ម្ចាស់ស៊ីសុវត្ថិ​ ធម្មិកោអ្នកនាំ​ពាក្យ​ព្រះ​រាជ​ខុទ្ទកាល័យ ​និង​ជា​ជំនួយការ​ផ្ទាល់​របស់​អតីត​ព្រះ​មហាវីរក្សត្រ​ សម្តេច​ឪនរោត្តមសីហនុ​ មាន​បន្ទូល​ថា​ ព្រះរាជ​ខុទ្ទ​កាល័យ​ដែល​​គ្រប់​គ្រង​ដោយ​​ព្រះ​មហា​ក្សត្រ​នរោត្តមសីហមុនី​ ​មិន​មាន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំព្រះ​រាជ​​ពិធី​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​បូជា​ព្រះ​បរមសព​​សម្តេច​ឪនរោត្តមសីហនុ​ ទេ​ ប៉ុន្តែ​ព្រះ​អង្គ​មាន​បន្ទូល​ថា​ ព្រះអង្គត្រូវ​បាន​គេ​ជូន​ដំណឹង​ថាការ​សាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​នោះ​មាន​តម្លៃ​ប្រហែល​ប្រាំ​លាន​ដុល្លារ​​។គម្រោង​​​សាង​សង់​ព្រះ​មេរុ​សម្រាប់​​ថ្វាយ​ព្រះ​ភ្លើង​បូជា​​ព្រះ​បរម​សព​សម្ដេ​ចឪ​ គឺ​មិន​មែន​ជា​គម្រោង​ទី១​​ដែល​កូន​ស្រី​របស់​លោកគង់សំអុលធ្លាប់​បាន​សហការសាង​សង់​នោះ​ទេ​។ នៅ​ក្នុង​​ការ​ថ្លែង​សុន្ទរកថា​សម្ពោធដាក់​ឲ្យ​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ផ្លូវ​ការ​នៃ​​អគារ​ទី​ស្ដីការ​គណៈ​​រដ្ឋ​មន្ត្រី​កាល​ពីខែ​តុលាឆ្នាំ​២០១០​ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី​​​ ហ៊ុនសែនបាន​ថ្លែង​អំណរ​គុណ​ចំពោះ​លោកគង់សំអុលនិង​​លោក​ស្រី​ បញ្ញាក្នុង​ការ​រួម​ចំណែក​របស់​ពួកគាត់​​។ លោកហ៊ុនសែនបាន​មាន​ប្រសាសន៍​នៅ​ពេល​នោះថា “ ខ្ញុំ​សូម​​ឆ្លៀ​ត​យក​ឱកាស​នេះ ដើម្បី​ថ្លែង​អំណរ​គុណ ចំពោះ​លោកឧប​​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ និង​ជារដ្ឋ​មន្ត្រី​ព្រះ​បរមរាជ​វាំង​...គង់សំអុល ​ចំពោះ​​ការ​ដឹក​នាំ​គណៈកម្មា​ធិការ​សិក្សា​​ និង​មើល​ការ​ខុស​ត្រូវ​លើ​ការ​សាង​សង់​​ អគារ​នេះ​។ សំណង់​អគារ​នេះ​ត្រូវ​បាន​សាង​​សង់​ដោយ​ក្រុម​ហ៊ុន​កម្ពុជា​ពីរ​ រួម​ទាំង​ក្រុម​ហ៊ុនវីស៉្បាន​ ដែល​ដឹក​នាំដោយ​លោក​ អ៊ុនផេង​ ពុទ្ធវិសាល​ និង​លោកស្រីគង់បញ្ញា”។ លោកគង់កុសលព្រឹទ្ធបុរស​មហា​វិទ្យា​ល័យ​ស្ថាបត្យកម្ម​ និង​នគ​រូប​នីយកម្ម​នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​ និងវិចិត្រ​សិល្បៈ​​បាន​​ថ្លែងថា ទោះ​បី​​​លោក​ស្រី​ បញ្ញា ជា​កូន​ស្រី​របស់​លោក គង់ សំអុល និង​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ការ​ងារ​យ៉ាង​ជិតស្និទ្ធជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ដោយ ​​ក៏​លោក​​ស្រីជា​សិស្ស​គំរូ​ម្នាក់​​ដែរ​។ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​បន្ដ​ថា “ ទោះ​បី​ជា​លោក​ស្រីមាន​ឋានៈ​ខ្ពង់​ខ្ពស់​ក៏ដោយ​ ក៏​លោក​ស្រី​រួស​រាយ​រាក់​ទាក់​ និង​ជា​សិស្ស​ឧស្សាហ៍​ព្យាយាម​”។ កាល​ពី​ឆ្នាំ​២០០២លោក​ស្រីបញ្ញានិង​លោក​ ពុទ្ធវិសាលជា​មិត្ត​រួម​ថ្នាក់​ម្នាក់​របស់​លោកស្រី​ បញ្ញា នៅ​សាកល​វិទ្យាល័យ​ភូមិន្ទ​និងវិចិត្រសិល្បៈ​ ត្រូវ​បាន​គេ​ជ្រើស​រើស​ជា​ជំនួយ​ការ​ផ្នែក​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវអំឡុង​ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយនៃ​ការ​សិក្សា​របស់​ពួក​គេនៅ​សាកល​វិទ្យា​ល័យ​​​ សម្រាប់​​កម្មវិធី​​សិក្សា​ស្រាវ​ជ្រាវ​មួយ​ដែល​រៀប​ចំ​ដោយ​មជ្ឈមណ្ឌល​សិក្សា​ភាសា​ខ្មែរ​ និង​មូលនិធិ Rockefeller នេះ​បើ​យោង​តាម​សេចក្ដី​ប្រកាស​ព័ត៌មាន​ ដែល​ចេញ​ដោយ​អង្គការ​នេះ​។ គេ​នៅ​មិន​ទាន់​ច្បាស់​ថា តើ​​ពួក​គាត់​​បាន​បង្កើត​ក្រុម​ហ៊ុន វីស៉្បាន​​នៅ​ពេល​​ណា​នោះ​ទេ​៕ ប្រែសម្រួលដោយឃិនណៃ

ប្រារព្ធ​ពិធី​ខួប​​២០​ឆ្នាំ​នៃ​ការ​ចុះ​បញ្ជី​​អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិ​កភណ្ឌ​ពិភព​លោក​របស់​អង្គការ​យូណេស្កូ ​

នៅពេលគណៈ​កម្មាធិការ​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភព​​លោក​បាន​ជួប​ប្រជុំកាល​ពី​ក្នុង​ខែ​ធ្នូ ឆ្នាំ​១៩៩២ គឺនៅខែ​នេះ​ កាល​ពី​២០​ឆ្នាំ​មុន​ ដែល​​សមា​ជិក​​របស់​គណៈ​កម្មាធិការ​នេះ​ជួប​នឹង​បញ្ហា​ស្មុគ​ស្មាញ​យ៉ាងខ្លាំង​ នៅ​ក្នុង​​​របៀបវារៈ​។​ នោះ​​គឺ​សំណើ​សុំដាក់​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​នៅ​ក្នុង​​បញ្ជី​បេតិកភណ្ឌ​ពិ​ភព​លោក។ នា​ពេល​នោះ ឧបសគ្គ​ស្ទើរ​តែ​មិន​អាច​ដោះ​ស្រាយ​បាន ព្រោះ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ គ្មាន​​ច្បាប់​ការ​ពារ​តំបន់​បេតិកភណ្ឌ​ គ្មាន​ទី​ភ្នាក់​ងារ​​រដ្ឋ​ សម្រាប់ត្រួត​ពិនិត្យ​​ ហើយ​​​ក៏​គ្មាន​​រដ្ឋាភិបាល​​ទទួល​ស្គាល់​ជាអន្តរជាតិ ដើម្បី​អនុ​ម័ត​ច្បាប់​នេះដែរ។ក្នុង​ឆ្នាំ១៩៩២ ​ស្ថាន​ភាព​​នយោ​បាយ​ក្នុង​ប្រទេសនេះ​​ក៏​មិន​សូវប្រាកដ​ប្រជា​ដែរ ហើយ​កម្ពុជា​ក៏មិន​បាន​បង្ហាញ​​ពីការ​ប្ដេជ្ញា​ចិត្ត​​ណាមួ​យ​ដែល​អាច​​ធានាថា ​ខ្លួន​នឹង​អាច​មាន​កិត្តិយស​នា​ពេល​អនាគត​ដែរ។​ ក្រៅ​ពី​គ្មាន​ព្រំ​ប្រទល់​ច្បាស់​លាស់ ​តំបន់​ខ្លះ​នៅ​ក្នុង​តំបន់អង្គរ​គឺពោរពេញទៅ​ដោយ​គ្រាប់​មីនហើយ​​កន្លែង​ខ្លះ​ទៀត​បាន​ក្លាយជា​ទី​ជម្រក​របស់​ពួក​ទាហាន​​​ខ្មែរក្រហម និង​ក្រុម​​ចោរ​ព្រៃ​ប្រដាប់​អាវុធ។​ ការព្យាយាមធ្វើឲ្យមានសន្តិភាព​ឡើងវិញត្រូវ​ចំណាយ​​ពេលយូរ​។​គ្រាប់​មីន​ជិត​៣.០០០​​គ្រាប់ ​និង​គ្រាប់យុទ្ធ​ភណ្ឌ​មិន​ទាន់​ផ្ទុះ​ចំនួន​៩.០០០​​គ្រាប់​ទៀត​ ត្រូវ​បាន​គេដោះចេញ​ មុន​ពេលអនុញ្ញាតឲ្យ​​សារ​ធារណ​ជនទូទៅ​ចូលទៅទស្សនាប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត។​ បន្ទាប់​ពី​ការ​ចុះ​ហត្ថ​លេខា​លើ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀងសន្ដិ​ភាព​​ទី​ក្រុង​ប៉ារីស​​ក្នុង​ខែ​តុលា ឆ្នាំ​១៩៩១​ ប្រទេសកម្ពុជា​ស្ថិត​នៅ​ក្រោម​ការ​គ្រប់គ្រងរបស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​មុន​ពេល​បោះ​ឆ្នោត​ក្នុង​ឆ្នាំ​១៩៩៣។ ​ស្រប​ពេល​ដែល​​សំណើសុំដាក់​បញ្ចូល​​​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិ​កភណ្ឌ​ពិភព​លោក​កាល​ពី​ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​១៩៩២​​ត្រូវ​បាន​គណៈ​កម្មាធិការ​បេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក​ យកមក​​ពិនិត្យ ​ឡើង​វិញនោះ​ ពួក​ខ្មែរ​ក្រហម​បាន​រំលោភ​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​សន្ដិភាព​ និង​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​បង្កសង្គ្រាម​ទ័ព​ព្រៃ​ជា​ថ្មី​។​ខេត្ត​សៀម​រាប​ ពេលនោះបាន​ក្លាយ​ជា​សមរភូមិ​ជួរ​មុខ​។ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈបែប​នោះ ការ​បញ្ចូល​​ប្រាសាទ​អង្គរ​ក្នុង​បញ្ជីបេតិកភណ្ឌ​ពិភព​លោក​​ក៏​ត្រូវ​បាន​ទាត់​ចោល។ លោកស្រី អេន ឡេម៉េស(Anne Lemaistre) តំណាង​អង្គការ​យូណេស្កូ​ប្រចាំ​ប្រទេស​កម្ពុជា ​មាន​ប្រសាសន៍ថាប៉ុន្ដែ​ ក្នុង​ពេល​នោះ​ “ ក្រុម​​ ការងាររបស់លោក​ បេស៊ូច (Beschaouch)” ក៏​បាន​ចាប់​ផ្ដើម​ការ​ងារ​របស់​ខ្លួន​។​​​​ លោក អេហ្សេឌីន បេស៊ូច (Azedine ​ Beschauoch)​ បុរាណ​វិទូ​ជន​ជាតិ​ទុយ​នីស៊ី​ ដែល​ជា​ប្រធាន​គណៈ​កម្មាធិ​ការ​បេតិ​កភណ្ឌ​ពិភព​លោក​នា​ពេល​នោះ បាន​ដាក់​សំណើ​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិ​កភណ្ឌ​ពិភព​លោក​ដោយ​ផ្ទាល់​ដៃ។​ការ​ពិភាក្សា​ស្ដី​អំពី​​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​បាន​លើក​ឡើង​ពី​បញ្ហា​ក្រម​សីលធម៌​ថា តើ​ការ​ដាក់បញ្ចូល​តំបន់​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិ​កភណ្ឌ​ពិភព​លោក​នា​ពេល​នោះ​ នឹង​អាច​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​ឧបករណ៍​នយោ​បាយ​ ដើម្បី​ការ​ពារ​តំបន់​នេះ​ ឬ​យ៉ាង​ណា។ ទោះ​បី​ជា​ស្ថាន​ភាព​ក្នុង​ប្រទេស​កម្ពុជា​​ក្រោយ​ពេល​សង្គ្រាម ស្ថិតក្នុង​ស្ថានភាព​មិន​ច្បាស់លាស់ក៏​ដោយ​ ក៏​លោក ​បេស៊ូច​ ហ៊ាន​ភ្នាល់​ពី​អនាគត​របស់​ប្រទេស​នេះ​ដែរ។​ លោក បេស៊ូច បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា “ ការ​បញ្ចូល​ប្រាសាទ​អង្គរ​វត្ត​ក្នុង​បញ្ជី​បេតិក​ភណ្ឌ​ពិភព​លោក ​គឺជា​ការ​ផ្សង​ព្រេង​ និង​អាច​ថាជា​ល្បែង​ទៀត​ផង”។ លោក​បាន​បន្ដ​ថា “ វាជា​ល្បែង​ ពីព្រោះ​...