ក្រុម​ហ៊ុនអភិវឌ្ឍន៍​ភាគ​ច្រើន​​មិន​បាន​សិក្សា​ពី​ផល​ប៉ះ​ពាល់​​បរិស្ថាន​​ទេ

មន្ត្រី​បរិស្ថាន​ម្នាក់​បាន​លើក​ឡើង​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ថា មាន​តែ​​៥​ភាគ​រយប៉ុណ្ណោះ​​​នៃ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​​សំខាន់​ៗ​ជាង​២.០០០​ ​ដូច​ជាគម្រោង​វារី​អគ្គិសនី​ ផ្លូវ​ផ្នល់​ និង​ស្ពាន​ ដែល​បាន​អនុម័ត​យល់​ព្រម​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​ ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០០៤ដល់​ឆ្នាំ​២០១១​ បាន​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​​ពី​​​ផល​ប៉ះពាល់​​បរិស្ថាន​។ ថ្លែង​នៅ​ឯ​​សិក្ខាសាលា​មួយ​ ក្នុង​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ ស្តី​ពី​សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​​ថ្មី​មួយ​អំពី​​ផល​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ លោកដាញ់សេរីអនុ​ប្រធាន​នាយកដ្ឋាន​​វាយតម្លៃ​​ផល​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នៃ​ក្រសួង​បរិស្ថាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថាច្បាប់​​ស្ដី​ពី​ការ​​ការ​ពារ​ បរិស្ថាននិង​​ការ​គ្រប់​គ្រង​ធន​ធាន​​ធម្មជាតិ​ ដែល​បាន​អនុម័ត​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៦​នោះ​មិន​មាន​អំណាច​គ្រប់​គ្រាន់​ ដើម្បី​​​ធានា​​​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​នានា​សិក្សា​ពី​​ផល​ប៉ះ​ពាល់​បរិស្ថាន​ជា​ចាំ​បាច់​​មុន​​ពេល​ចាប់​ផ្តើម​អនុវត្ត​​​គម្រោង​នោះទេ​​។ លោកសេរីថ្លែង​បន្ដ​ថា “ ​យើងបាន​​ជួប​ប្រទះ​នូវ​ការ​លំបាក​ជា​ច្រើន​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នេះ​។ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៩​ដល់​ឆ្នាំ​២០០៣​​មិន​មាន​របាយការណ៍​ស្ដី​ពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​​​ផល​​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ទេ​ ប៉ុន្ដែ ចាប់​ពី​ឆ្នាំ​២០០៤ដល់​ឆ្នាំ​២០១១​... យើង​ទទួល​បាន​របាយ​ការណ៍​ស្ដី​ពី​ការ​វាយតម្លៃ​​ផល​​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ពី​គម្រោង​ចំនួន​១១០​គម្រោង​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​យើង​គិត​ថា គម្រោង​ទាំង​អស់​មាន​ចំនួន​២.០០០​គម្រោង​”។ លោកសេរីបាន​​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​នឹង​សំណួរ​របស់​លោកសំសុភីជា​ទី​ប្រឹក្សា​ច្បាប់​នៅ​ទី​ស្ដី​ការ​គណៈ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ដែល​បាន​សួរ​ថា ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ត្រូវ​ការ​​សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​ស្ដី​ពី​ការ​វាយ​​តម្លៃ​​ផល​​​​ប៉ះពាល់​ផ្នែក​បរិស្ថាន​​។​ដោយ​សារ​​​ច្បាប់ស្តី​ពី​​​ការ​ការ​ពារ​បរិស្ថាន​​ដែល​​រដ្ឋា​ភិបាល​​បានចេញ​អនុក្រឹត្យមួយ​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៩​ ដែ​ល​​ចែង​​​ថាគ្រប់​រោង​ចក្រ​ ទំនប់​វារី​អគ្គិសនី​ដែល​មាន​កម្លាំង​លើស​ពី​មួយ​មេហ្គាវ៉ាត់​ឡើង​ទៅ​ ការ​រុក​រក​រ៉ែ​ សណ្ឋាគារ​ធំៗ​ គម្រោង​ផ្លូវ​ថ្នល់​ដែល​មាន​ចាប់​ពី​១០០​គីឡូម៉ែត្រ​ឡើង​ទៅនិង​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ ដែល​មាន​ទំហំ​លើស​ពី​១០.០០០​ហិកតា​ឡើង​ទៅ​ និងគ​ម្រោង​​ផ្សេងៗ​ទៀត​ត្រូវ​តែ​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​វាយ​តម្លៃ​ពី​​ផល​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​​មុន​ការ​ចាប់​ផ្តើម​អនុវត្ត​គម្រោង​របស់​ខ្លួន​។ លោកសេរីថ្លែង​បន្ដ​ថា “ នៅ​ពេល​​​យើង​យក​អនុក្រឹត្យ​នេះ​​មក​អនុវត្ត​...យើង​បាន​រក​ឃើញ​ថា ​គម្រោង​ខ្លះ​ក្នុង​ចំណោម​គម្រោង​​ទាំង​នោះ​​មិន​បាន​អនុវត្ត​តាម​អនុក្រឹត្យ​​នេះ​ទេ​”។ ​លោក​បាន​បន្ថែម​ថា ភាព​ខ្វះ​ចន្លោះ​ក្នុង​ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​នោះ​មួយ​​ផ្នែក ​​ដោយ​សារ​មិន​មាន​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​ចំពោះ​ក្រុម​ហ៊ុនទាំង​ឡាយ​ណា ​ដែល​មិន​បាន​ធ្វើ​ការ​សិក្សា​វាយ​តម្លៃ​ពី​​ផល​​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។ សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​ស្ដី​ពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​ពី​​ផល​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​ត្រូវ​បាន​ពិភាក្សា​ កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ ដើម្បីលើក​ឡើង​ឲ្យ​ចំ​គោល​ដៅ​ នៃ​​ស្ថាន​ភាព​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ ដោយ​រួម​បញ្ចូល​ការ​ដាក់​ទណ្ឌកម្ម​សម្រាប់​ក្រុម​ហ៊ុន​​​និង​បុគ្គល​ណា​ដែល​រក​ឃើញ​ថា មិន​បាន​សិក្សា​ពី​​​ផល​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​។ជា​ឧទាហរណ៍សម្រាប់​​ក្រុមហ៊ុន​​សំណង់​ និង​គម្រោង​វិនិយោគ​នានា​​ដែល​បាន​បញ្ចាប់​ដោយ​មិន​មាន​​ការ​​សិក្សា​ពី​​​ផល​​ប៉ះពាល់​ជាមុន​​​ អាច​នឹង​ត្រូវ​​ពិន័យ​រហូត​ដល់​៥.០០០​ដុល្លារ​ ហើយ​ម​ន្ដ្រី​នៅ​ក្រុមហ៊ុន​ទាំង​នោះ​អាច​ត្រូវ​​ផ្តន្ទា​ទោស​​ដាក់​​ពន្ធនាគារ​រហូត​ដល់​ប្រាំ​មួយ​ខែ។ សេចក្ដីព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​​នេះ​​ចែង​ថា “ គ្រប់​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​​ និងសកម្ម​ភាព​ទាំង​អស់​ ទោះ​ជា​​ទទួល​បាន​ការ​អនុម័ត​យល់​ព្រម​​ពី​ក្រសួង​ពាក់​ព័ន្ធ​ក៏ដោយ​ ត្រូវ​តែ​អនុវត្ត​តាម​ច្បាប់​ស្ដី​ពី​ការ​សិក្សា​វាយ​តម្លៃ​ពី​ផល​​​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថាន​នេះ​​”។ សេចក្តី​ព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​នេះ ក៏​តម្រូវ​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​នានា​ប្រឹក្សា​យោបល់​ជាមួយ​សហគមន៍​ដែល​អាច​រង​ការ​ប៉ះពាល់​ ដោយ​សារ​គម្រោង​​នោះ​ផង​ដែរ​​ ហើយ​​ក្រុមហ៊ុន​មាន​កាតព្វកិច្ច​ចេញ​ផ្សាយ​នូវ​លទ្ធផល​សិក្សា​ពី​​ផល​ប៉ះពាល់​ផ្នែក​បរិស្ថាន​របស់​ខ្លួន​តាម​ប្រព័ន្ធ​អីុនធើ​ណិត។ ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណាក៏ដោយ​ ក៏មាន​ករណី​ពិសេស​អាច​លើក​លែង​ចំពោះ​គម្រោង​ទាំង​ឡាយ​ណា​ដែល​រដ្ឋាភិបាល​គិត​ថា ចាំ​បាច់​សម្រាប់​​​ហេតុ​ផល​នានា​ដូច​ជា​​សន្ដិ​សុខ​ជាតិ​​ជាដើម​។ សេចក្ដី​ព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​ស្ដី​ពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​​ផល​​ប៉ះពាល់​បរិស្ថានចែង​ថា ​គម្រោង​របស់​រដ្ឋ​​ ដែល​អនុម័ត​​ដោយ​រដ្ឋា​ភិបាល​​ ឬ​​អនុម័ត​ដោយ​រដ្ឋ​សភា​​ ហើយ​ដែល​គិត​ថាជា​គម្រោង​​បន្ទាន់​ទាក់​ទង​នឹងបញ្ហា​​សន្ដិសុខ​ជាតិ​ ការ​ការ​ពារ​ជាតិ​ និងការ​ការ​ពារ​​គ្រោះ​ម​ហន្ដរាយ​ ត្រូវ​បាន​លើក​លែង​មិន​ចាំ​បាច់​សិក្សា​ពី​​ផល​​ប៉ះពាល់​​បរិស្ថាន​ទេ​។ សេចក្ដីព្រាង​ច្បាប់​នេះ​​ក៏​បាន​​ស្នើ​​ឲ្យ​មាន​អនុក្រឹត្យ​ថ្មី​មួយ ​ដើម្បី​កំណត់​​ដំណើរ​ការ​សម្រាប់​​ធ្វើ​សេចក្តី​សម្រេច​​ថា​​ក្រុម​ប្រឹក្សា​យោបល់​មួយ​ណា​​មាន​លទ្ធភាព​សិក្សា​ពី​ការ​វាយ​តម្លៃ​​ផល​ប៉ះពាល់​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​។ លោកម៉ុកម៉ារ៉េតរដ្ឋ​មន្ត្រី​ក្រសួង​បរិស្ថាន​មាន​ប្រសាសន៍​​ក្នុង​សុន្ទរកថា​​​នៅ​សិក្ខា​សាលា​កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា​ សេចក្ដីព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​នេះ មាន​សារៈ​សំខាន់​ណាស់​​ ដើម្បី​ជៀស​វាង​ជម្លោះ​រវាង​សហគមន៍​ និង​ក្រុមហ៊ុន​​​​។ ថ្លែង​នៅខាង​ក្រៅ​សិក្ខា​សាលាមួយ​កាល​ពី​ម្សិលមិញ​ លោកម៉ុក​ ម៉ារ៉េតបាន​និយាយ​សម្រាល​ពី​បញ្ហា​ជា​មួយ​​ក្រម​ខណ្ឌ​​ច្បាប់​ដែល​មាន​ស្រាប់​​ ប៉ុន្ដែលោកថ្លែង​ថាសេចក្ដីព្រាង​ច្បាប់​ថ្មី​នេះ​​គឺ​ជា​ការ​ចាំ​បាច់​​ដោយ​សារ​សេដ្ឋ​កិច្ច​កម្ពុជា​​កំពុង​រីក​ចម្រើន​ យ៉ាង​លឿន​។ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ លោកម៉ារ៉េតបាន​​ទទួល​ស្គាល់​​ថា ​មាន​គម្រោង​ខ្លះ​មិន​បាន​សិក្សា​ពី​​ផល​ប៉ះ​ពាល់​បរិស្ថាន​ទេ​។ លោក​ថ្លែង​បន្ដ​ថា “ ​នេះ​ជា​បញ្ហា​មួយ​។ក្រុម​ហ៊ុន​ខ្លះ​មិន​ទាន់​បាន​ដឹងពី​​ច្បាប់​របស់​យើង​ទេ​។ ពួក​គេ​មិន​បាន​ដាក់​របាយការណ៍​ពី​ការ​សិក្សា​វាយ​តម្លៃ​ពី​​ផល​​​ប៉ះពាល់​មក​ឲ្យ​យើង​នៅ​ឡើយ​ទេ”។ លោកបាន​ថ្លែង​ទៀត​ថា ក្រសួង​បរិស្ថាន​បច្ចុប្បន្ន​នេះ​ កំពុង​ពិនិត្យ​មើល​គម្រោង​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋ​កិច្ច​នៅ​ក្នុង​តំបន់​ការពារ​តាម​​ច្បាប់​​ភូមិបាល​បច្ចុប្បន្ន​​។ លោក​បញ្ជាក់​ថា ក្រុមហ៊ុន​ណា​ដែល​រក​ឃើញ​ថា មិន​បាន​សិក្សាពី​​ផល​​ប៉ះពាល់បរិស្ថាន​យើង​នឹង​លុប​ចោល​ដី​សម្បទាន​​រប​ស់​ក្រុម​ហ៊ុន​នោះ“ ជា​ពិសេស​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ ដែល​មិន​មាន​ការ​សិក្សា​ពី​​ផល​​​​ប៉ះ​ពាល់​យើង​នឹង​លុប​ចោល​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​នោះ”៕ ប្រែសម្រួល​ដោយឃិនណៃ​

ការ​សហការ​គ្នា​រវាង​សមាជិក​អាស៊ាន​ បាន​បង្ហាញនៅ​​ពេល​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ផ្ទះ​​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ

អ្នក​ជំនាញ​មួយ​ចំនួន​បាន​លើក​ឡើង​ក្នុង​សប្ដាហ៍​នេះ​ថា នៅ​ពេល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ កម្ពុជា​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​មាន​ការ​សហការ​គ្នា​តិច​តួច​ជាង​ពេល​ណា​ៗ​ទាំង​អស់​នៃ​ប្រវត្តិ​កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​រយៈ​ពេល​​៤៥​ឆ្នាំ​មក​នេះ​។ ហើយ​នៅ​ពេល​ប្រទេស​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​នៅ​សប្ដាហ៍​​ចុង​ក្រោយ​នេះ ​ការ​បរាជ័យ​ដែល​មិន​បាន​ដោះ​ស្រាយ​ក្ដី​ព្រួយ​បារម្ភ​របស់​ប្រទេស​សមា​ជិក​អាស៊ាន​នៅ​ក្នុង​ជម្លោះ​ដែន​ទឹក​របស់​ខ្លួន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ ប្រហែល​ជា​កេរ​ដំណែល​ដ៏​​យូរ​អង្វែង​របស់​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​នៅ​ពេល​ខ្លួន​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​នៃ​ប្រទេស​សមា​ជិក​អាស៊ាន​ទាំង​១០​នោះ​​។ លោកប៉ាវីនឆាឆាវ៉ាលពុង​​ពុន (Pavin Cha-chavalpongpun) សាស្ត្រាចារ្យ​មួយ​រូប​នៅ​ឯ​មជ្ឈមណ្ឌល​សម្រាប់​ការ​សិក្សា​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​នៅ​សាកលវិទ្យាល័យ​ក្យូតូ (Kyoto) បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ថា“ ​ទំនាក់​ទំនង​ការ​បរទេស​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​ធ្វើ​ឲ្យ​មាន​ភាព​តាន​តឹង​ដោយ​សារ​តែ​ទំនាក់ទំនង​យ៉ាង​ជិត​ស្និទ្ធ​របស់​ខ្លួន​ជាមួយ​នឹង​ប្រទេស​ចិន ហើយ​ទំនាក់​ទំនង​នេះ​ ក៏​បាន​កំណត់​នូវ​ជម្រើស​គោល​នយោបាយ​ការបរទេស​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង​ដែរ​ ហេតុ​ដូច្នេះ​ហើយ​វា​បាន​បង្ក​ឲ្យ​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​អវិជ្ជមាន​លើ​ការ​បង្ហាញ​ខ្លួន​លើ​ឆាក​អន្ដរជាតិ​របស់​ប្រទេស​កម្ពុជា។ ក្នុង​កិច្ច​ប្រជុំកំពូល​អាស៊ាន​ នៅ​រាជ​ធានី​ភ្នំពេញ​ កាល​ពី​ខែ​មេសានិង​កក្កដាប្រទេសកម្ពុជា​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​ប្រកាន់​ជា​ទូ​ទៅ​ថាបាន​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​ នៅក្នុង​ជម្លោះ​ដែន​ទឹក​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​​ត្បូង​ជាង​បម្រើ​​ផល​ប្រយោជន៍​ឲ្យ​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​របស់​ខ្លួន​។ នៅ​ពេល​ប្រទេស​​កម្ពុជា​ធ្វើ​ជា​ប្រធាន​កិច្ច​ប្រជុំកំពូល​អាស៊ាន​ អ្នក​ជំនាញ​មួយ​ចំនួន​បាន​លើក​ឡើង​ថារដ្ឋា​ភិបាលក្រុង​ភ្នំពេញ​គួរ​តែ​ចំណាយ​ពេល​ឲ្យ​បាន​ច្រើនជាង​នេះ​ ដើរ​តួ​ជា​អ្នក​សម្រប​សម្រួល​ឯករាជ្យ​ នៅ​ក្នុង​បញ្ហា​សមុទ្រ​ចិន ​ខាង​ត្បូង​ ដែល​កំពុង​តែ​មាន​ជម្លោះ​ ដែល​ប្រទេស​កម្ពុជា​មិន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​ការ​ទាម​ទារ​សិទ្ធិ​នោះ​ ជាជាង​គាំ​ទ្រ​គោល​ជំហរ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ប៉េកាំង​។ ការ​ខ្វែង​គំនិត​គ្នា​បាន​កើត​ឡើង​ម្ដង​ទៀត​អំឡុង​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ និង​អាស៊ី​បូពា៌​នៅ​ក្នុង​សប្ដាហ៍​នេះ​ នៅ​ពេល​លោកកៅគឹមហួន​ រដ្ឋ​លេខាធិការ​ក្រសួង​ការ​បរទេស​​កម្ពុជា​បាន​លើក​ឡើង​ថា ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ទាំង​១០ សុទ្ធ​តែ​បាន​ព្រម​ព្រៀង​គ្នា​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​ដែន​ទឹក​នៅ​ប្រជុំ​កោះ​ក្នុង​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​តាម​រយៈ​យន្ដការ​អាស៊ាន​-ចិន​។ នៅ​ថ្ងៃ​បន្ទាប់​លោក បេនិក​ណូអាគីណូ (Benigno Aquino) ប្រធានា​ធិបតី​ហ្វីលីពីន បាន​បដិសេធ​ការ​អះអាង​នេះ​ដោយ​បាន​បញ្ជាក់​ថា រដ្ឋាភិបាល​ក្រុង​ម៉ានីល​​មិន​បាន​ព្រម​ព្រៀង​លើ​មតិ​រួម​នេះ​ទេ។ប្រទេស​វៀតណាម ក៏​មិន​បាន​ព្រម​ព្រៀងលើ​មតិ​រួម​នេះ​ដែរ ហើយ​បាន​ធ្វើ​ការ​កែ​តម្រូវ​​ជាមួយ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​​ភ្នំពេញ​ដោយ​ផ្ទាល់​។ លោកជីមដេឡាជាកូម៉ា (Jim Della-Giacoma) ប្រធាន​គម្រោង​នៃ​ក្រុម​អ្នក​វិភាគ​វិបត្តិ​អន្ដ​រជាតិ​​ប្រចាំ​តំបន់​អាស៊ី​អាគ្នេយ៍​បាន​លើក​ឡើង​ថា ​អសមត្ថភាព​របស់​​កម្ពុជា ​ដែល​មិន​អាច​សម្រប​សម្រួល​នៅ​ពេល​ចេញ​សេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួម​នៃ​កិច្ច​​ប្រជុំ​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ការ​បរ​ទេស​​អាស៊ាន​ កាល​ពី​ខែ​កក្កដា​ នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​អាប់​ឱន​ដល់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ខណៈ​ខ្លួន​ធ្វើ​​ជា​​ម្ចាស់​ផ្ទះ​នៃ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​ និង​ធ្វើ​ឲ្យ​អាប់​ឱន​ដល់​ភាព​រីក​ចម្រើន​ ដែល​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ធ្លាប់​បាន​សម្រេច​កាល​ពី​ពេល​មុន​ៗ។ លោកដេឡាជាកូម៉ាបាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​អុីម៉េល​ថា “​ការ​បរាជ័យ​ដែល​មិន​បាន​ចេញ​សេចក្ដី​ថ្លែង​ការ​ណ៍​រួម​ជា​លើក​ដំបូង​នៃ​ប្រវត្តិ​កិច្ច​ប្រជុំ​អាស៊ាន​រយៈ​ពេល​៤៥​ឆ្នាំមក​នេះ​ គឺ​ជា​ការ​ធ្វើ​ឲ្យ​ខូច​ទំនាក់​ទំនង​សាធារណៈ​​ដែល​រារាំង​ដល់​ការ​​វិវឌ្្ឍ​​នៃ​ក្រម​ប្រតិបត្តិ​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ ហើយ​ធ្វើ​ឲ្យ​គេ​ចង​ចាំ​មិន​ភ្លេច​ នៅ​ពេល​សមិទ្ធផល​ដែល​សម្រេច​​បាន​ក្នុង​រយៈ​​ពេល​១២​ខែ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ប្រហែល​ជា​ត្រូ​វ​បាន​គេ​បំភ្លេច​ចោល​នោះ​។ ក្រម​ប្រតិបត្តិ​​ ជា​ក្របខណ្ឌ​មាន​កាតព្វ​កិច្ច​ផ្លូវ​ច្បាប់​​ដែល​នឹង​បង្ហាញ​ពី​របៀប​សម្រាប់​ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​​ដែន​ទឹក​របស់​ខ្លួន​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូង​ បាន​ក្លាយ​ទៅ​ជា​បញ្ហា​មួយ​ក្នុង​ចំណោម​បញ្ហា​លំបាក​ៗ​ជា​ច្រើន​នៅ​ក្នុង​តំបន់។ ប៉ុន្ដែ រដ្ឋា​ភិបាលក្រុង​ភ្នំពេញ​ដែល​​បំពេញ​​បំណង​​ក្រុង​ប៉េកាំង​បាន​​ទាម​ទារ​ឲ្យ​មាន​ការ​ដោះ​ស្រាយ​​ជម្លោះ​​នេះ​​រវាង​ប្រទេស​ចិន​ និង​ប្រទេស​សមាជិ​ក​អាស៊ាន​បួន​ផ្សេង​ទៀត​ មាន​ដូចជាប្រទេស​ហ្វីលីពីនវៀតណាមម៉ាឡេស៊ីនិង​ប្រទេស​ព្រុយណេ។ ​មួយ​ផ្នែក​​ទៀត​នៃ​ជម្លោះ​ទាំង​ប្រទេស​ហ្វីលីពីននិង​ប្រទេស​វៀតណាម សុទ្ធ​តែ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ប្រទេស​សមាជិក​អាស៊ាន​គួរ​តែ​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​នេះ​ជា​មួយ​​គ្នា​ ហើយ​ប្រទេស​ទាំងពីរ​​នេះ​ មិន​បាន​ប្រឆាំង​​មិន​ឲ្យ​ដាក់​បញ្ហា​នេះ​ជា​បញ្ហា​អន្ដ​រជាតិ​ឡើយ​។...

ក្រុម​ហ៊ុន​ Air France-KLM​ មាន​គម្រោង​ឈប់​ហោះ​ហើរ​មក​កាន់​រាជធានី​ភ្នំ​ពេញ​នៅ​ឆ្នាំ​ក្រោយ

តំណាង​ក្រុម​ហ៊ុន​អាកាសចរណ៍​ អ៊ែរហ្វ្រង់​ ​​កាអិលអឹម​ (Air France-KLM)​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​កាល​​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា​ បន្ទាប់​ពី​ទើប​តែ​បាន​ចាប់​ផ្តើម​ការ​ហោះ​ហើរ​រវាង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ និង​រាជ​ធានី​​ភ្នំ​ពេញ​បាន​តែ​ពីរ​ឆ្នាំ​ប៉ុណ្ណោះ​ ក្រុម​ហ៊ុន​អាកាស​​ចរណ៍​មួយ​នេះ​មាន​គម្រោង​ឈប់​ហោះ​ហើរ​​រវាង​ទី​ក្រុង​ទាំង​ពីរ​​ក្នុង​ខែ​មីនា​ឆ្នាំ​២០១៣​ ​ដោយ​សារ​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​នូវ​ចំនួន​អ្នក​ធ្វើ​ដំ​ណើរ។ លោក​ ហ្សូអ៊ែប​ ប្រីស​ (Joep Bruijs)​ នាយក​​ប្រចាំ​តំបន់​ទទួល​បន្ទុក​ខាង​ប្រតិបត្តិការ​ដឹក​ជញ្ជូន​ទំនិញ​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​ Air France-KML​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍​តាម​ទូរស័ព្ទ​ពី​ទីក្រុង​បាង​កក​ថា​ “ យើង​មាន​ផែន​ការ​បញ្ឈប់​ការ​ហោះ​ហើរ​នៅ​ដំណាច់​ខែ​មីនា​ខាង​មុខ​នេះ​”។ លោក​ ហ្សូអ៊ែប​ ប្រីស​ បាន​ឲ្យ​ដឹង​ថា ចំនួន​​អ្នក​ដំណើរ​មិន​គ្រប់​គ្រាន់​ ដើម្បី​ឲ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​អាច​បន្ត​ដំណើរ​ការ​ជើង​ហោះ​ហើរ​ទៀត​បាន​​ទេ។​ លោក​បាន​មាន​ប្រសាសន៍​ដោយ​សំដៅ​​ដល់​សំណួរ​ជា​ច្រើន​ទៀត​ចំពោះ​លោក​ ហ៊ែវេ​ ​មូលីន​ (Herve Moulin)​ អ្នក​ចាត់​ការ​ទូទៅ​ប្រចាំ​​តំបន់​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​ Air France--KLM​ ដែល​មិន​អាច​ទាក់​ទង​សុំ​ការ​ពន្យល់​បាន​ដូច្នេះ​ថា “ បើ​​និយាយ​ពី​ខាង​អ្នក​ដំណើរ​វិញ​ យើង​មិន​អាច​រក​ប្រាក់​គ្រប់​ថ្ងៃ​ចំណាយ​បាន​នោះ​ទេ​”។ ក្រុម​ហ៊ុន​ Air France-KLM​ ដែល​បាន​ចាប់​ផ្តើម​បើក​ប្រតិបត្តិការ​ជើង​ហោះ​ហើរ​ពាណិជ្ជ​កម​្មមក​កាន់​ប្រទេស​កម្ពុជា​សាជា​ថ្មី​ កាល​ពី​ខែ​មីនា​ឆ្នាំ​២០១១​ បន្ទាប់​ពី​បាន​អវត្ត​ពី​ប្រទេស​កម្ពុជា​អស់​រយៈ​ពេល​៣៧​ឆ្នាំ​មក​ ហើយ​នា​ពេល​បច្ចុប្បន្ននេះ​ កំពុង​បើក​ការ​ហោះ​ហើរ​រវាង​ទីក្រុង​ប៉ារីស​ និង​រាជ​ធានី​ភ្នំ​ពេញ​ចំនួន​បី​ជើង​ក្នុង​មួយ​សប្តាហ៍​ ដោយ​ប្រើ​យន្ត​ហោះ​ធុន​​ប៊ូអុីង​៧៧៧​អេស​ (Boeing 777s) ចំណុះ​៣០៩​​កៅ​អុី​ ហើយ​ទៅ​ឈប់សំចត​នៅ​ក្រុង​បាងកក។ ជើង​ហោះ​ហើរ​លើក​ដំបូង​របស់​ក្រុម​ហ៊ុន​​អាកាសចរណ៍​ Air France-KLM​ គិត​ចាប់​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧៤​បាន​មក​ចុះ​ចត​នៅ​អាកាស​យាន​​ដ្ឋាន​អន្តរជាតិ​ភ្នំ​ពេញ​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៧​ ខែ​ មីនា​...

អ្នក​អង្កេតការ​ណ៍​​៖ គ្មាន​បញ្ញត្តិណាមួយ​ក្នុង​ច្បាប់​ឲ្យ​​​​លុប​ឈ្មោះ​លោក សម រង្សុី ពីបញ្ជីបោះឆ្នោត​ទេ

គណៈ​កម្មាធិការ​​ខុមហ្វ្រែល កាល​ពីថ្ងៃ​អង្គារ ​បាន​ចោទ​ប្រកាន់​គណៈកម្មា​ធិ​ការ​​ជាតិ​​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ថា​បាន​ធ្វើ​ការ​សម្រេច​ដោយ​គ្មាន​មូល​ដ្ឋាន​ច្បាស់​ក្នុង​ការ​លុប​ឈ្មោះ​លោកសមរស្សុីមេដឹក​នាំ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​ និង​បាន​​លើក​ឡើង​ថា ការ​សម្រេច​​នោះ​គឺ​ជា​លើក​ទី១ហើយ​សម្រាប់​ប្រទេស​កម្ពុជា​។ គណៈ​កម្មាធិការ​ខុមហ្វ្រែល ក៏​បាន​​ជំរុញ​ឲ្យ​គណៈ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​រក​ឈ្មោះ​​ទណ្ឌិត​ផ្សេងៗទៀត​ក្រៅ​​ពី​ លោកសមរង្សុីដែល​ត្រូវ​បាន​លុប​ឈ្មោះ​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត។ កាលពីថ្ងៃច័ន្ទ ក្រុម​ប្រឹក្សា​ធម្មនុញ្ញ​បាន​តម្កល់​សេចក្តី​សម្រេច​កាល​ពី​ខែ​មុន​​​របស់​គណៈ​កម្មា​ធិការ​​ជាតិ​រៀប​ចំការ​បោះ​ឆ្នោត​​​ក្នុង​ការ​លុប​ឈ្មោះ​លោកសមរង្សុី​​ ចេញ​ពី​បញ្ជីបោះ​ឆ្នោតដែល​ជា​ហេតុ​ធ្វើ​ឲ្យ​ លោកសមរង្សុីពំុ​មាន​លទ្ធភាព​ចូល​រួម​ក្នុងការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៣ទោះបី​ជាលោក​ត្រឡប់​​ពី​ការ​និរទេសខ្លួន​វិញ​ក៏ដោយ។ អង្គការ​​​ខុមហ្វ្រែលលើកឡើង​ថាស្មៀន​​នៅ​សង្កាត់​បឹង​រាំង​ ខណ្ឌដូន​ពេញរាជធានី​ភ្នំពេញ បាន​លុប​ឈ្មោះ​លោកសមរង្សុីដោយ​​សារ​តែពួកគេ​ជឿ​ថា ទណ្ឌិត​​គ្មាន​សិទ្ធិ​ចុះ​ឈ្មោះ​​បោះ​ឆ្នោត​នោះ​ទេ​ បើ​តាម​មាត្រា​​៥០​នៃ​ច្បាប់​​ស្តី​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​ជ្រើស​រើស​​សមាជិក​សភា។​​ទោះ​ជា​យ៉ាង​ណា​ អង្គការ​ខុមហ្វ្រែល នៅ​តែ​អះ​អាង​ថា គ្មាន​​មាត្រាណា​​មួយ​នៅ​ក្នុង​ច្បាប់​បោះឆ្នោត​ដែល​តម្រូវ​ឲ្យ​ចាត់​វិធាន​ការ​បែប​នេះ​ទេ។ មាត្រា​​៥០នៃ​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ចែង​ថាអ្នក​​បោះឆ្នោត​ត្រូវ​តែមាន​សញ្ជាតិ​ខ្មែរ ​មាន​អាយុ​​ចាប់​ពី​១៨ឆ្នាំ​ឡើង​​ទៅ មិន​​វិកល​ចរិតនិង​​មិន​ជាប់​ពន្ធនាគារ​ ទើប​អាច​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះ​ឆ្នោត​បាន​។ មាត្រា​នេះមិន​បាន​និយាយ​អំពី​ការ​លុប​ឈ្មោះ​​ទណ្ឌិត​​នោះ​ទេ​។ អង្គការ​ខុម​ហ្វ្រែលក៏​បាន​លើក​ឡើង​នៅ​ក្នុង​េសចក្តី​ថ្លែងការណ៍​​មួយ​ថា “ ខុម​ហ្វ្រែលជឿ​ជាក់​ថាឈ្មោះ​ លោកសមរង្សុី​ ត្រូវ​បានលុបចេញ​ ពីព្រោះ​សេចក្តី​សម្រេច​របស់​សមា​ជិក​ក្រុម​ប្រឹក្សា​ឃុំ និង​គណៈ​កម្មា​​ធិ​ការ​ជាតិ​រៀប​ចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​មិន​មែន​ផ្អែក​​តាម​ច្បាប់​​នោះ​ទេ ហើយ​គ្មាន​នីតិវិធី​ច្បាស់​លាស់ក្នុង​ការ​លុប​ឈ្មោះ​​ទណ្ឌិត​ចេ​ញ​ពី​បញ្ជី​បោះ​ឆ្នោត​ទេ”។ សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​នោះ​ ក៏​បាន​លើកឡើង​ដែរ​ថា“ មាត្រា​៥០​បាន​គូស​បញ្ជាក់​ពី​លក្ខខណ្ឌ​សម្រាប់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ដែល​មាន​សិទ្ធិ​ចុះ​​​ឈ្មោះ​​​​បោះ​ឆ្នោត​ ប៉ុន្តែមាត្រា​នោះ​មិន​បាន​​ចែង​​ថា ឈ្មោះ​​របស់​ប្រជា​ពល​រដ្ឋ​ដែល​មាន​​ក្នុង​​បញ្ជីបោះ​ឆ្នោត​អាច​លុប​​ចេញ​ពី​បញ្ជី​នោះ​​បាន​​ទេ​។ កាលពីខែមីនា ឆ្នាំ​២០១១ ​​​​​​តុលាការ​កំពូលបាន​តម្កល់​សាលក្រម​​ផ្តន្ទា​ទោស​​លោកសមរង្សុី​ ដែល​​ត្រូវ​បាន​ផ្តន្ទាទោស​ កាល​ពីឆ្នាំ​២០០៩ពី​បទបំផ្លាញ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​សាធា​រណៈ និង​ផ្សព្វផ្សាយ​ព័ត៌មាន​មិន​ពិត ​ហើយ​ចាប់​តាំង​ពី​ពេល​នោះ​មក​ លោកបាន​រស់​នៅ​ដោយ​​ការ​និរទេស​ខ្លួន​ឯង​​​នៅ​​​ក្នុង​ប្រទេស​បារាំង។ អ្នក​គាំទ្រ​លោកសមរង្សុី​ និយាយ​ថារឿង​ក្តី​​មួយ​ចំនួន​និង​ការ​ផ្តន្ទា​​​ទោស​​​​លោកសមរង្សុីគឺពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​នយោបាយ​។ លោកគល់បញ្ញានាយក​ប្រតិបត្តិ​​គណៈ​កម្មាធិការ​​ខុមហ្វ្រែលបាន​មាន​ប្រសាសន៍ថាឈ្មោះ​របស់​មេដឹកនាំ​ប្រឆាំង​រូប​នេះ​មិន​គួរ​ត្រូវ​បាន​គេលុប​ចេញ​ពី​បញ្ជី​​នោះ​ទេ​ដោយ​សារ​តែ​ច្បាប់​​ស្តី​ពី​បញ្ហានេះ​មាន​លក្ខណៈ​មិន​ច្បាស់​លាស់​ និង​ដោយ​សារ​តែលោកសមរង្សុីអាច​នឹង​ទទួល​បាន​​ព្រះ​រាជ​ទាន​​លើក​លែង​ទោសមុន​ពេល​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​ក្រោយ​ដែល​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ថ្ងៃទី​២៨ខែ​កក្កដា។ លោកគល់បញ្ញាបាន​មាន​ប្រសាសន៍ថា“ ខ្ញុំ​ដឹង​ថា គ្មាន​ច្បាប់​ណា​មួយ​អនុញ្ញាត​ឲ្យ​សមាជិក​ក្រុមប្រឹក្សា​ឃំុ-សង្កាត់​និង​គណៈកម្មា​ធិការ​ជាតិរៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​មាន​សិទ្ធិ​លុប​ឈ្មោះ​លោកសមរង្សុីឬក៏ជន​ត្រូវ​តុលា​ការ​ផ្តន្ទាទោស​ផ្សេង​ទៀតចេញ​ពី​បញ្ជីនោះ​ទេ​”។ លោកគល់បញ្ញា បាន​មាន​ប្រសាសន៍បន្ត​ទៀត​ថា ប្រសិន​គណៈ​កម្មា​​ធិការ​ជាតិរៀប​ចំ​​ការ​បោះឆ្នោតពិត​ជា​មាន​បំណង​អនុ​វត្ត​​ច្បាប់​​បែប​​នេះ​មែន​នោះ​​ អ៊ីចឹង​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​ក៏គួរតែ​បញ្ជូន​បញ្ជី​ឈ្មោះ​ទណ្ឌិត​​ផ្សេងទៀត​ទៅ​ឲ្យ​គណៈ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដែរដើម្បី​ធ្វើ​ឲ្យ​ប្រាកដថាជន​ទាំង​អស់​នោះ​ក៏​មិន​អាច​បោះ​ឆ្នោត​បាន​ដែរ​។ លោកសំប្រជាមានិតប្រធាន​ខុទ្ទកាល័យ​​ក្រសួង​យុត្តិធម៌​បាន​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​អត្ថា​ធិប្បាយថា តើ​ក្រសួង​ផ្តល់​ឈ្មោះ​ទណ្ឌិត​ទាំង​អស់​ឲ្យ​ទៅ​គណៈកម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដើម្បី​​​ធានា​ថា ពួកគេ​មិន​អាច​បោះ​​ឆ្នោត​ ឬអត់​នោះ​ទេ​។ លោកទេពនីថាអគ្គលេខាធិការ​គណៈ​កម្មា​ធិការ​ជាតិ​រៀបចំការ​បោះឆ្នោត​ក៏បាន​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​អត្ថាធិប្បាយ​​ថា ​តើបញ្ជី​ឈ្មោះ​ទណ្ឌិត​​មានពិត​មែន​ឬក៏អត់​​នោះទេ។ ទោះជាយ៉ាង​ណា​ លោក បាន​​បញ្ជាក់​​ថាឈ្មោះ​​ទណ្ឌិត​ត្រូវ​បាន​លុប​ចេញ​ពី​បញ្ជី​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​២០០៣មក​ម្លេ៉ះ​។ លោក​មាន​ប្រសាសន៍ថា “ មិន​មែន​មាន​តែឈ្មោះ​របស់​ លោកសមរង្សុីប៉ុណ្ណោះទេ​​ប៉ុន្តែ មាន​ឈ្មោះ​អ្នក​ទោស​ជា​ច្រើន​នាក់​​​ទៀត​ដែល​ត្រូវ​​បាន​លុប​ចេញ​ពី​បញ្ជី​អំឡុង​ពេល​ចុះ​ឈ្មោះ​បោះឆ្នោត​សម្រាប់​​ការ​ធ្វើ​បច្ចុប្បន្ន​ភាព​​បញ្ជី​ឈ្មោះ​​បោះ​ឆ្នោត​ប្រចាំ​ឆ្នាំ”។ bលោកទេពនីថាក៏មិន​អាច​​ប្រាប់​ថា​ តើ​មាន​ទណ្ឌិត​ប៉ុន្មាននាក់​ក្រៅ​ពី​ លោកសមរង្សុីដែល​ត្រូវបាន​លុប​ឈ្មោះ​ចេញ​ពី​បញ្ជី​ឈ្មោះ​​​បោះឆ្នោត​ក្នុង​ឆ្នាំ​នេះ​ទេ​៕ ប្រែសម្រួលដោយហមសុផាណ្ណា​​

កម្មករ​​​រោងចក្រ​​​ជាង៥០​​​នាក់​​​រង​​​របួស​​​នៅក្នុង​​​គ្រោះ​​​ថ្នាក់​​​ក្រឡាប់​​​រថយន្ដ​​​នៅ​​​ស្រុកចន្ទ្រា

មន្ត្រីខេត្តស្វាយរៀង បាន​​​និយាយ​​​ថា កម្ម​​​ករ​​​រោង​​​ចក្រ​​​ជាង​​​៥០​​​នាក់ បាន​​​រង​​​របួស កាល​​​ពី​​​ព្រឹក​​​ម្សិល​​​មិញនៅពេល​​​រថ​​​យន្ដ​​​ដឹក​​​ជញ្ជួនពួក​​​គេ​​​ទៅ​​​ធ្វើ​​​ការ​​​នៅ​​​ខេត្ត​​​ស្វាយរៀងបាន​​​បាត់​​​បង់​​​ម្ចាស់ការ ហើយ​​​បាន​​​ក្រឡាប់​​​ទៅ​​​​​ម្ខាង​​​ផ្លូវ។ កម្មករ​​​​​សរុប​​​ចំនួន​​​​ប្រ​​​ហែល ៩០​​​នាក់ ​​​បានជិះ​​​​​​នៅ​​​ខាង​​​ក្រោយ​​​រថយន្ដ​​​ធំ​​​នេះពេល​​​ចង្កូត​​​រថយន្ដ​​​ទំនង​​​ជា​​​ដំណើរការ​​​មិន​​​ល្អហើយ​​​បណ្ដាលឲ្យ​​​រថយន្ដ​​​នេះដែលកំពុង​​​រត់​​​ពេញ​​​ល្បឿន​​​លើ​​​ផ្លូវ​​​ដីដ៏រលាក់​​​នោះបាន​​​ក្រ​​​ឡាប់​​​នៅម៉ោង​​​ប្រហែល​​​​​​៧​​​និង​​​៣០​​​នាទី​​​ព្រឹក។​​​លោក​​​ អ៊ូច ​​​សារ៉ាន់នាយ​​​ការិយាល័យ​​​នគរ​​​បាល​​​ចរចរណ៍​​​ខេត្តបាន​​​ថ្លែង​​​ថា ​​​ហេតុ​​​ការណ៍​​​នេះ​​​បាន​​​កើត​​ឡើង​​​ នៅក្នុង​​​ឃុំគគីរ​​​ ស្រុក​​​ចន្ទ្រា។ លោកបាន​​​ថ្លែង​​​ទៀត​​​ថា ​​​“ កម្មករ​​​ចំនួន​​​៥៧​​​​​​នាក់ត្រូវ​​​បាន​​​បញ្ជូន​​​ជា​​​បន្ទាន់​​​ទៅ​​​កាន់​​​មន្ទីរ​​​ពេទ្យ​​​ស្រុក​​​ ដើម្បី​​​​​​ព្យា​​​បាល​របួស ដែល​​​រួម​​​មាន​​​កម្មករ​​​បួន​​​នាក់បាន​​​រង​​​របួស​​​ជា​​​ទម្ងន់”។ លោក​​​បន្ថែម​​​ថា អ្នក​​​បើក​​​បរ​​​រថយន្ដ​​​បាន​​​គេច​​​ខ្លួនមុនពេល​​​នគរ​បាល​​​មក​​​ដល់។​លោកថ្លែងថា “ យើង​បាន​​​យក​រថយន្ដ​​​នេះទៅ​​​រក្សាទុកនៅ​ការិយាល័យនគរ​​​បាល​​​ចរា​​​ចរណ៍​​​ខេត្តហើយ​​កំពុង​​​តាមរក​​​អ្នក​​​បើក​​​បរ​​​ដែល​​​រត់គេច​​​ខ្លួន​​​នេះ ព្រោះ​​​ជា​​​អ្នក​​​ទទួល​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​ជន​​​រង​​​គ្រោះ​​​ទាំង​​​នេះ”។ លោក យិន ចន្ធីអភិបាល​​​រង​​​ក្រុង​​​បាវិត​​​​បាន​​​​​​​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថាកម្មករកំពុង​​​ធ្វើ​​​ដំណើ​​​តាម​​​រថយន្តក្រឡាប់នេះ​​​​ដើម្បីទៅ​​​ធ្វើការក្នុង​​​បណ្តា​​​រោង​​​ចក្រ​​​ ដែលមានសរុបទាំងអស់៣១​រោង​​​ចក្រស្ថិត​​​នៅ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​សេដ្ឋកិច្ច​​​ពិសេស ​ក្នុង​ក្រុង​​​បាវិត​​​ ខេត្ត​​​ស្វាយ​រៀង​​​ ហើយ​​រថយន្ដ​​​នេះ​​​បាន​​​ក្រឡាប់​​​។រហូត​​​មក​​​ទល់​​​ពេល​​​នេះមានគ្រោះ​​​ថ្នាក់​​​កើតឡើងយ៉ាង​​​ហោច​​​ណាស់ចំនួន​បីលើក​​​​​​នៅ​​​ខេត្ត​​​ស្វាយរៀង។ កាល​​​ពី​​​ខែ​​​សីហាកម្មករ​​​រោង​​​ចក្រ​​​ចំនួន​៤៤​​​នាក់ បាន​​​រង​​​របួស ពេល​​​រថយន្ដ​​​ដឹក​​​ជញ្ជូន​​​ពួក​​​គេបាន​​​ក្រឡាប់បន្ទាប់​​​ពី​​​បាន​​​​​​​​​ប៉ះទង្គិច​​​ជា​​​មួយ​​​នឹង​​​គោយន្ត​​​​មួយ​​​គ្រឿង​​​នៅ​​​លើ​​​ផ្លូវ​​​ជាតិ​​​លេខ​​​១​​​ ក្នុង​​​ស្រុក​​​ចន្ទ្រា។ ​​​ហើយ​​​នៅ​​​ខែ​​​កញ្ញា​​​មាន​​​កម្មករ​​​​​​រោង​​​ចក្រ​​​ចំនួន២២​​​នាក់បាន​​​រង​​​របួសពេល​​​​​​អ្នកបើកបរបាន​​​បាត់​​​បង់​​​ម្ចាស់​​​ការពេល​​​បើកបរ​​​ក្នុង​​ពេល​​​ព្យុះ​​​ភ្លៀង​​​ ហើយ​​​បាន​​​ក្រឡាប់​​​​​​ចូល​​​ក្នុងស្រែ​​​មួយ​​​កន្លែង។ លោក កែន​​ ​លូ (Ken Loo)អគ្គលេខាធិការ​​​​​​សមាគម​​​រោង​​​ចក្រ​​​កាត់ដេរ ​​​នៅ​​​កម្ពុជាបាន​​​​​​​​​ថ្លែង​​​ថាកម្មករបាន​​​ឈរ​​​បន្ត​​​គ្នា​​​នៅ​​​លើ​​​រថយន្ដ​​​ដឹក​​​ជញ្ជូន ព្រោះពួកគេចង់​​សន្សំ​​​ប្រាក់។ លោកបាន​​​ថ្លែង​​​ទៀត​​​ថា ​​​“ រោង​​​ចក្រ​​​កាត់​​​ដេរ​​​​​​នីមួយ​​​ៗ បាន​​​ចេញ​​​ថ្លៃ​​​សម្រាប់ធ្វើ​​​ដំណើរ ប៉ុន្តែ​​​កម្មករ​​​ទាំង​​​នោះ​​​ចង់​​​សន្សំប្រាក់ " ហើយ​​​នាំគ្នាជិះ​​​រថយន្ដ​​​ធុនធំបែបនេះ​​​វិញ ៕ ប្រែសម្រួលដោយ ស៊ុំ សុខភុំ    

តុលាការ​អា​ច​លុប​ចោល​រឿង​ក្តី​បាញ់​ប្រហារ​នៅ​តំបន់​​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិ​សេស

ចៅ​ក្រ​ម​សាក​សួរ​​​បា​ន​និយា​យ​កា​ល​ពី​ម្សិល​មិញ​ថា ​សាលា​​ដំ​បូ​ង​​ខេត្ត​ស្វាយ​​រៀ​ង​ប្រហែ​ល​ជាមិន​ចាត់​ការ​រឿ​ង​ក្តី​​​​ប្តឹង​លោកឈូកបណ្ឌិតអតី​ត​អភិ​បាល​​ក្រុង​បាវិត​ ដែល​ត្រូ​វ​បា​ន​ចោទ​ប្រកាន់​ពី​បទ​​បាញ់​ប្រហារលើ​​កម្មកា​​​រិនី​រោងចក្រ​កាត់​ដេរ​បី​នាក់​ អំឡុង​ការ​តវ៉ាកា​ល​ពី​​ខែ​កុម្ភៈ​ នៅ​ក្នុង​​តំ​បន់​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិ​សេស(SEZ) ។ ​ចៅក្រម​​សាក​សួ​រ ​លោកបុិចឈឿត ​បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាស​ន៍​ថា “ នៅ​ដំ​ណា​ច់​ខែ​នេះ ​យើង​នឹង​សម្រេច​ថា​ត្រូវ​យក​​រឿង​ក្តី​នេះ​មក​បើក​សវនា​ការ​ជំនុំ​ជម្រះ​ ឬ​ត្រូវ​​ដក​ការ​​​ចោទ​ប្រកាន់​​​នេះ​។​បន្ទាប់​ពី​ព្រះ​រាជ​អាជ្ញា​សន្និ​ដ្ឋាន​រឿង​ក្តី​នេះរួច​ ​ចៅ​ក្រម​សាក​សួរ​​មា​ន​សិទ្ធិ​​ពិ​ចារណា​​ថា​ តើ​ត្រូវ​​បើក​សវនា​កា​រ​​ជំ​នុំ​ជម្រះ ឬ​​ត្រូវ​​បិទ​រឿង​​ក្តី​នេះ”។ លោកបណ្ឌិត ​អតី​ត​អភិ​បា​ល​ក្រុ​ងត្រូ​វ​បា​នចោទ​ប្រកាន់​ថា​បា​ន​​បាញ់​​ទៅ​លើ​បាតុ​ករ​មួ​យ​ក្រុម​ អំឡុង​ការ​តវ៉ា​​​ដោយ​ហិង្សា​​មួ​យ​ដើម្បី​​​ទាម​ទារ​ដំឡើង​​​ប្រាក់​ខែ​នៅ​ឯ​​តំ​បន់​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិ​សេសម៉ាន​ហាតាន់។ ក្រោ​យពី​​មា​ន​កា​រ​​ស៊ើប​អង្កេត​ពី​ក្រសួ​ង​មហា​ផ្ទៃ​​ដែ​ល​​​បាន​បញ្ជាក់ថា ​ឈ្មោះ​លោក​ បណ្ឌិត គឺ​ជា​​ជ​ន​​សង្ស័​យ​តែ​ម្នាក់​​គត់​ក្នុង​កា​រ​បាញ់​ប្រហារ​នេះលោក បណ្ឌិតត្រូ​វ​បា​ន​ចោទ​​ពី​បទបង្ក​របួស​ស្នាម​​ដោ​យ​អចេត​នា​កាល​ពី​ខែ​​មេសា។  លោក ឈូក បណ្ឌិត មិន​ដែល​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​នោះទេ។ ទោះ​ជា​យ៉ា​ង​ណា ​កាល​ពី​​ខែ​​សី​ហា​ តុ​លា​កា​រ​បា​ន​​​បញ្ចេញ​ឈ្មោះលោក​​ សចន្ថាអធិ​កា​រ​​​​នគរ​បាល​ក្រុង​​បា​វិត​ ជា​ជ​ន​សង្ស័យ​​​ម្នាក់​ទៀត​ក្នុង​រឿង​ក្តី​នេះ​ និង​​បា​ន​ចោទ​ប្រ​កា​ន់​​ពី​បទ​​បង​្ក​​របួ​សស្នាម​ដោ​យ​អចេតនា ​ដោ​យ​សារ​កា​រ​បាញ់​ប្រហារ​​នេះ​។ ​លោកចន្ថា ​​​អះ​​អា​ង​ថា លោក​មិន​បា​ន​ធ្វើ​អ្វី​ខុស​ទេ​ និង​និយា​យ​​ម្តង​ហើយ​ម្តង​ទៀត​ថា លោក​មិ​ន​​បា​ន​ស្ថិត​នៅ​កន្លែង​កើត​​ហេតុ​។ លោក​ ចន្ថា ​បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​កា​ល​ពី​ម្សិល​មិញ​​ថា“ ខ្ញុំ​គ្រាន់​តែ​ដឹង​ថា ​ខ្ញុំ​មិនបាន​​ប្រព្រឹត្ត​អំ​ពើ​ឧក្រិដ្ឋ​នេះ​ទេ​” ហើយ​លោក​បានបដិសេធ​​មិន​ធ្វើ​អត្ថាធិ​ប្បាយ​​ថែម​ទៀត​ឡើយ​។ លោកឧត្តម​សេនីយ៍ឯកខៀវសុភ័គអ្នក​នាំ​​ពាក្យ​​ក្រ​សួ​ង​មហា​ផ្ទៃ ​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា ពេល​នេះ​​រឿង​ក្តី​នេះ​ស្រេចតែ​​តុ​លា​កា​រ​ជា​អ្នក​សម្រេច។ លោក​ឧត្តម​សេនីយ៍​ឯកសុភ័គ ​​បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា“គ្មាន​ជ​ន​សង្ស័យ​​នៅ​ពេលនោះ​ទេ​ ហើយ​ពេល​នោះ​គឺ​ មា​ន​តែ​លោក ឈូក​បណ្ឌិត ប៉ុណ្ណោះ។ យើង​ត្រូ​វ​បា​ន​ផ្តល់​ព័ត៌មា​នតាំ​ង​​ពី​ពេលនោះ​ថា មា​ន​ជន​សង្ស័យ​ម្នាក់​ទៀត។ឯក​សារ​ទាំ​ង​អស់​ស្ថិត​ក្នុ​ង​​ដៃ​​តុ​លា​ការ​ ដូច្នេះ​ទុក​ឲ្យ​ពួក​គេ​សម្រេច​ទៅ​ចុះ​​”។ ​អ្នកស្រីគុយល័ក្ខ​ណ៍ ម្តាយ​​​​របស់​នា​ងប៊ុនចិន្តា ​ដែល​ត្រូ​វ​គ្រាប់​កាំ​ភ្លើងមួយ​គ្រាប់​​​ធ្លាយ​សួតនៅ​ទី​កន្លែង​តវ៉ា​តំ​បន់​សេដ្ឋ​កិច្ច​ពិ​សេស ​​បាន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​​ថា អ្នកស្រី​​ខក​ចិត្ត​ដោ​យ​ឃើញ​​ថា ​រយៈ​ពេល​ប្រាំ​បួ​ន​ខែ​ បន្ទាប់​ពី​​កា​រ​បាញ់​ប្រហារ​នេះ​ គ្មាន​​យុត្តិ​ធម៌សម្រាប់​កូ​ន​ស្រីរបស់គាត់​ឡើយ។ ​អ្នកស្រីគុយល័ក្ខណ៍ បាន​មា​ន​ប្រ​សាស​ន៍​ថា“ ប្រសិន​តុ​លា​ការ​សម្រេច​​ដក​​​កា​រ​​ចោទ​ប្រកាន់ ឈូកបណ្ឌិតខ្ញុំ​គិត​ថានេះ​មិន​យុត្តិ​ធម៌​ចំ​ពោះ​កូនស្រី​​របស់​​ខ្ញុំ​ទេ​ ពី​ព្រោះ​​នា​ង​រ​ង​​របួ​ស​​​ដោយ​សារ​គ្រាប់​​កាំ​ភ្លើង​​នោះ។ ​ខ្ញុំ​ចង់​ឲ្យ​ពួ​ក​គេ​​កាត់​ទោស​គាត់​ និង​ដាក់​គុកគាត់”។ ​លោកមឿនតុលាប្រធា​ន​​កម្មវិធី​កា​រងារ​នៅ​មជ្ឈមណ្ឌល​អប់​រំ​ច្បាប់​​សម្រាប់​សហ​គមន៍ ដែល​កំ​ពុង​ផ្តល់​ជំ​នួ​យ​ផ្នែក​ច្បាប់​​ដល់​ជន​រង​គ្រោះ​ទាំង​​​បី​នាក់​នេះ​ ​មា​ន​​ប្រ​សាសន៍​ថា រឿ​ង​ក្តី​នេះ មា​ន​កា​រ​ជ្រៀត​ជ្រែក​​ផ្នែ​ក​នយោ​បា​យ​​តាំង​ពី​​ដំបូង​។ ​លោកមឿនតុ​លា ​បា​ន​មា​ន​ប្រ​សាសន៍​ថា “ កា​រ​​ដក​កា​រ​ចោទ​ប្រកាន់​​លោក​...

កិច្ច​​​ចរចាទ្វេ​​​ភាគី និង​​​ការ​​​បក​​​ស្រាយ​​​ពីរ​​​ផ្សេង​​​គ្នា​បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ពិភាក្សា​រវាង​​មេដឹក​នាំ​ទាំង​ពីររូប

ការ​​​បក​​​ស្រាយ​​​ពីរ​​​ផ្សេង​​​គ្នា​​​បាន​​​កើត​​​មាន​​​ឡើង​​​ បន្ទាប់​​​ពី​​​កិច​​​្ចពិភាក្សា​​​កាល​​​ពី​​​យប់​​​ថ្ងៃ​​​ច័ន្ទ​​​​​​រវាង​​​លោក​​​ប្រធានាធិបតី​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក ​​​បារ៉ាក់ អូបាម៉ា (Barack Obama) និង​​​លោក​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី ហ៊ុន សែន ដោយ​​​​ភាគី​​​សហ​រដ្ឋអាមេរិក បាន​​​អះអាង​​​ថា កិច្ច​​​​ពិភាក្សា​​​នេះ ​មាន​​​ភាព​​ “ តាន​​​តឹង” រីឯ​​​ភាគី​​​កម្ពុជា​​​វិញ បាន​​​និយាយ​​​ថា កិច្ច​​​ពិភាក្សា​​​នេះប្រកប​​​ដោយ​​​ភាព​​​ស្និទ​​​្ធស្នាល​​​​​​ទៅ​​​វិញ។ បើ​និយាយ​អំពី​​​​របៀបវារៈ​​​​វិញ​ លោក ​អូបាម៉ា បាន​​​លើក​យក​បញ្ហា​​​​សិទិ្ធ​​​មនុស្ស ​​​​ការ​​​បោះ​​​ឆ្នោត និង​​​បញ្ហា​​​ដី​​​ធ្លី​​​​មក​ពិភាក្សា​។ រីឯ​​​លោក ហ៊ុន សែន វិញ  បាន​​​ឆ្លើយ​​​តប​​​ជា​ច្រើន​​ចំពោះ​​​ការ​​​លើក​​​ឡើង​​​ទាំង​​​នេះ ដោយ​​​​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក អូបាម៉ា មាន​​​សិទិ្ធ​​​និយាយ​​​​នូវ​​​អ្វី ដែល​​​លោក​ចង់​និយាយ​ ប៉ុន្តែ​​​ស្ថាន​​​ភាព​​​សិទិ្ធ​​​មនុស្ស​​​នៅ​​​​​​កម្ពុជាត្រូវ​បាន​គេ​បំផ្លើស។ សម្រាប់​​​លោក ហ៊ុន សែន​​​ វិញ កិច្ច​​​​សន្ទនា​របស់​​​លោក​​​ជាមួយ​​​លោក អូបាម៉ា បាន​​​ផ្ដោត​​​ទៅ​​​លើ​​​ប្រាក់​​​បំណុល និង​​​ពី​​​របៀប​ធ្វើ​​ឲ្យ​ប្រទេស​​​ទាំង​​​ពីរ​​​​មាន​​​​ទំនាក់​​​ទំនង​​​សេដ្ឋកិច្ច​​​​​កាន់​​​តែ​​​ជិត​​​ស្និទ្ធ។ លោក ខៀវ កាញារីទ្្ធ​​​ រដ្ឋ​​​មន្ត្រីក្រ​​​សួង​​​ព័ត៌មានបាន​​​​និយាយ​សម្រាល​ភាព​ធ្ងន់​​ នៃ​​​ចំណុច​​​នានា ដែល​​​​លោក អូបាម៉ា បាន​លើក​ឡើង​ ​ហើយបាន​​​ចាត់​​​ទុក​​​កិច​​​្ច​​​ប្រ​​​ជុំ​ពិភាក្សា​​​នេះ ​ថា ជាការ​​​ផ្លាស់​​​ប្ដូ​​​រទស្ស​​​ន​​​ដោយ “ ស្មោះ​​​ត្រង់”។ លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋលេខាធិការ​​​ទី​​​ស្ដី​​​​​​ការគណៈរដ្ឋ​​​មន្ត្រី បាន​​​អះអាង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សន្និ​សីទ​​​​សារព័ត៌មាន​​​បន្ទាប់​​​ពី​​​កិច​​​្ច​​​ប្រ​​​ជុំ​​​​នេះ​ថា មាន​​​​ប្រព័ន្ធ​​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​មួយ​និយាយ​បំផ្លើស​ការពិត​ពាក់​​​ព័ន្ធ​​​នឹង​​​ស្ថាន​​​ភាព​​​សិទិ្ធ​​​មនុស្ស​​​និង​​​លទ្ធិ​​​ប្រ​​​ជាធិប​​​តេយ្យ​​​​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា”​​​។ ​លោក សុខុន ​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា លោក ​អូបាម៉ា​ ត្រូវ​បាន​ប្រាប់​ថា ​​​កម្ពុជា​​​គ្មាន​​​អ្នក​​​ទោស​​​នយោ​​​បាយ​​​​​​​នោះ​​​ទេ ប៉ុន្តែជន​​​ណា​​​ ដែល​​​មិន​​​គោរព​​​ច្បាប់ ​​​រួម​​​​​​​ទាំង​​​អ្នក​​​នយោបាយ​ផង​ នឹង​​​ត្រូវ​​​ផ្តន្ទា​ទោស​​​​ទៅ​​​តាម​​​ច្បាប់។​​​​​​រដ្ឋាភិបាល​មាន​គោល​នយោ​បាយ​ច្បាស់​លាស់ ពោល​​​គឺ​មានច្បាប់​​ដែល​​​ប្រជាពល​​​រដ្ឋ​​​ត្រូវតែ​​​គោរព​តាម ​​​​​​ ហើយ​ប្រសិន​បើ​​​ពួកគេមិន​​​គោរព​​​តាម​ច្បាប់​​​នោះទេ​​ ពួកគេ​នឹងត្រូវ​​​ផ្ដន្ទាទោស​​​។ ប៉ុន្តែ​ អង្គការ​​​សិទ្ធិមនុស្ស​​​បាន​លើក​​​ឡើង​​​ជា​​​យូរ​​​មក​​​ហើយ​​​ថា​​​ ​ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​​​ដែល​មាន​​​​ភា​​​ព​​​លម្អៀង​​​ ​​​​​​​គ្រប់​​​គ្រងតាម​​​​​​ច្បាប់​​​ ​​​មិន​​​មែន​​​​​តាមរយៈ​នីតិរដ្ឋ​​​​នោះ​​​ទេ​​​។ លោក​​​ ឡៅ មុ៉ងហៃ អ្នក​​​វិភាគ​​​នយោបាយ​​​​ឯក​រាជ្យបាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា វា​​​ជា​​​ការ​​​ច្បាស់​​​ណាស់​​​ថា លោក​​​ ហ៊ុន​​​ សែន​​​ កំពុង​និយាយ​ការ​ពារ​​បន្ទាប់​ពី​កិច្ច​ពិភាក្សា​​​​របស់​​​​លោក​ជា​មួយ​​​​លោក​​​ អូបាម៉ាដែល​និយាយ​ត្រង់​ៗ។ លោក​​​ មុ៉ងហៃ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ទៀត​​​ថា “ លោក ហុ៊ន សែន ដូចជា​​​មេគ្រួសារ​​​  លោក​​​​ជា​​​អ្នក​​​ទទួល​​​ខុស​​​ត្រូវ​​​ចំពោះ​​​បញ្ហា​​​ និង​​​ជម្លោះ​​​នានា​​​ ​ដូច្នេះ​ហើយ​​​​បាន​ជា​មាន​​​​​អ្នក​ជិត​​​ខាង​​​ចូល​​​​មក​​​ផ្ដល់​​​កា​​រ​​​ណែនាំ​​​​​​ល្អ​​​ៗចំពោះ​​​មេគ្រួសារ​​​នោះ​​​។ តើ​​​មេគ្រួសារ​​​នោះ​​​មាន​​​ប្រតិកម្ម​​​យ៉ាង​​​​ដូច​​​ម្ដេច​​​? មិន​​​សប្បាយ​​​ចិត្ត​​​។ ដូច្នេះ​​​វា​​​ដូច​​​គ្នា​​​នឹង​​​​លោក​​​ប្រធានាធិបតី​​​ អូបាម៉ា ដែរ ជា​​​ជន​ជាតិ​​​អាមេរិក​​​ម្នាក់​ដែល​ចូល​ចិត្ត​​​​និយាយ​​​ត្រង់​​​។ ​ពេល​​​លោក​​​ចូល​​​មក​​​​ដល់​រាជាណាចក្រ​​​របស់​​​លោក​​​នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ លោក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​ដោយ​ត្រង់ៗ​តែម្តង​​​”៕ ប្រែសម្រួលដោយ ស៊ុំ សុខភុំ

បញ្ហា​កក​ស្ទះ​ចរាចរណ៍​បាន​​​ធូរ​​​ស្រាល​​​ឡើង​​​វិញ​​​បន្ទាប់​​​ពី​​​ចាប់​​​កិច្ចប្រជំុ​​​កំពូលអាស៊ាន-​​​អាសុីបូពា៌

ការ​​​បិទ​​​ផ្លូវ​​​ជា​​​ច្រើន​​​ខ្សែ ការ​​​កក​​​ស្ទះ​​​ចរា​ចរណ៍ និង​​​ការ​​​ធ្វើ​​​ដំណើ​​​រវាង​​​នៅ​​​រាជធានី​​​ភ្នំពេញ​​​​ក្នុង​រយៈ​ពេល​​​​បី​​​ថ្ងៃ​​​​​​មក​​​នេះ ​នឹង​បញ្ចប់​នៅ​​​ថ្ងៃ​​​នេះ​​ នៅ​ពេល​​​​មេ​​​ដឹក​​​នាំ​​​ពិភព​​​លោក​ចាក​ចេញ បន្ទាប់​​​ពី​​​ការ​​​បិទ​​​កិច្ច​​​ប្រ​​​ជុំ​​​កំពូល​​​អាស៊ាន និង​​​អាសុីបូពា៌​​​​​​នោះ។ គិត​ត្រឹម​ល្ងាច​​​​ម្សិល​​​មិញ និង​​​​នៅ​ពេល​ដែល​​​​​​មេដឹក​​​នាំ​​​ពិភព​​​លោក បាន​​​ចាកចេញ​​​​​​ទៅ​​​វិញ​​​នោះមហាវិថី​​​ព្រះ​​​នរោត្ដម បាន​​​បើក​​​ឲ្យ​​​ដំណើរ​​​ការ​​​ឡើង​​​វិញ​​​ ហើយ​​​ការ​​​ធ្វើចរាចរណ៍ ​​​បាន​​​​​​វិល​​​មក​រក​ភាព​​​​​​​ប្រក្រតី​​​វិញ​ហើយ​ ដោយ​​​អនុញ្ញាត​​​​​​ឲ្យ​​​​​​​​​យាន​​​យន្ដ​​​ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​ដោយ​​​សេរី ​​​គ្មាន​​​ការ​​​រឹត​​​បន្តឹង​​​ពី​​​នគរ​​​បាល​ឡើយ​។ លោក ហេង ចាន់ធារី នាយការិយាល័យ​​​នគរ​​​បាល​​​ចរាចរណ៍​​​ផ្លូវគោករាជធានី បាន​​​មាន​​​​ប្រសាសន៍​​​កាល​​​ពី​​​ម្សិល​​​មិញ​​​ថា ​“ ចរា​ចរណ៍​​​នឹង​​​​​​វិល​​​​​​មក​​​​​​ប្រក្រតី​​​ភាព​​​ឡើង​​​វិញ ហើយ​​​ផ្លូវ​​​​​​ជា​​​ច្រើន​​​កន្លែង​​​ទៀត នឹង​​​ចាប់​​​ផ្ដើម​​​បើក​​​​​​ឲ្យ​​​ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​ឡើង​​​វិញ នៅ​​​រសៀល​​​នេះ និង​​​ថ្ងៃ​​​ស្អែក ពេល​​​គណ​​​ៈប្រតិភូ​​​ទាំង​​​អស់ ចាក​​​ចេញ​​​ពី​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា” ។ អាជ្ញាធរ បាន​​​បិទ​​​មួយ​​​រយៈ​​​នូវ​​​កំណាត់​​​​​​ផ្លូវ​​​​​​ជា​​​ច្រើន​​​នៅ​​​​​​មហាវិថី សហព័ន្ធ​​​រុស្សុី ​ព្រះ​នរោត្ដម ព្រះមុនីវង្ស និង មហាវិថី ម៉ៅ សេទុង ​នៅពេល​គណៈប្រតិភូ​​​អន្តរជាតិ បាន​​​អញ្ជើញ​​​​មក​​​ដល់​​​កាល​​​ពី​​​ចុង​​​សប្ដាហ៍​​​ និង​​​អំឡុង​​​ពេល​​​កិច្ច​​​ប្រជុំ​​​កំពូល​​​អាស៊ាន និង​​​អាសុីបូពា៌ ដែល​​​បាន​​​ប្ដូរ​​​ផ្លូវ​​​ធ្វើ​​​ដំណើរ​​​ចម្ងាយ​​​រាប់សិប​​​គីឡូ​ម៉ែត្រ និង​​​បង្ក​​​ឲ្យ​​​មាន​​​ការ​​​កក​​​ស្ទះ​​​ចរាចរ​​​ណ៍ជា​​​ច្រើន​​​កន្លែង និង​​​ការ​​​ពន្យា​​​រពេល​​​ជាង​​​បី​​​ម៉ោង។​កាល​​​​ពី​​​រសៀល​​​ថ្ងៃ​​​ច័ន្ទពេល​​​លោក​បារ៉ាក់ ​អូបាម៉ា ​(Barack Obama) ប្រធានាធិបតីសហរ​​​ដ្ឋ​​​អាមេរិក បាន​​​អញ្ជើញ​​​មក​​​ដល់​​​អាកាស​​​យាន​​​ដ្ឋាន​​​អន្តរ​ជាតិ​​​​​​ភ្នំពេញ នោះ អ្នក​​​​បើក​បរ​យាន​យន្ត​​បាន​​​កក​​​ស្ទះ​​​ចរាចរ​​​​ណ៍រហូត​​​ដល់​​​យប់​ជ្រៅ។ កាល​​​ពី​​​ម្សិល​​​មិញ ខណៈ​​​ពេលដែល​​​លោក ​អូបាម៉ា ចេញ​​​ដំណើេរ ​​​​អ្នក​បើក​បរ​យានយន្ត​ត្រូវ​​​រង់​​​ចាំ​​​​​​អស់​​​ជា​​​ច្រើន​​​ម៉ោង​​​ទៀត ។ លោក ចេវ ហាក់ នាយ​​​រង​​​ការិយា​​​ល័យ​​​នគរ​​​​បាល​​​ចរាចរណ៍​​​ផ្លូវគោករាជ​​​ធានី បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា “ យើង​​​បាន​​​បិទ​​​មហា​​​វិថី ​សហ​ព័ន្ធ​​​រុស្សុី ចាប់​​​ពី​​​រង្វង់​​​មូល ចោម​​​ចៅ រហូត​​​ដល់​​​អគារ​​​ទី​​​ស្ដីការ​​​គណៈរដ្ឋមន្ត្រី ប្រហែល​​​ពី​​​ម៉ោង​​​៣រសៀល រហូត​​​ដល់​​​ម៉ោង៦​​​ល្ងាច ​ពេល ​លោក បារ៉ាក់​​​ អូបាម៉ា ប្រធានាធិបតី​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក ចាក​​​ចេញពី​​​អាកាស​​​យាន​​​ដ្ឋាន​​​អន្តរ​ជាតិ​​​ភ្នំពេញ។ ចរាចរណ៍បាន​​​កក​​​ស្ទះ​​​អស់​​​ជា​​​​​​ច្រើន​ម៉ោង​​​ ពី​​​ព្រោះ យើង​​​បាន​​​បិទ​​​ផ្លូវ​​​ទាំង​​​នេះ ​ប៉ុន្តែ វា​​​មិន​​​យូរ​​​ណាស់ណា​​​នោះ​​​ទេ” ។ ដោយ​​​ចាប់​​​ផ្ដើម កាល​​​ពី​​​សប្ដាហ៍​​​មុន​​​​​​​​​ នគរ​​​បាល បាន​​​បិទ​​​​ផ្លូវ​​ដែល​អ្នក​បើក​បរ​យាន​យន្ត​ប្រើ ដើម្បី​​​​បត់​ចូល​ទៅ​​​មហា​​​វិថី​​​សហព័ន្ធ​​​រុស្សុី និងព្រះ​​​មុនីវង្ស ហើយ​​​បាន​​​​​​ជូន​​​ដំណឹង​​​ដល់​​​ម្ចាស់ហាង នៅ​​​តាម​​​ផ្លូវ​​​ទាំង​​​​ពីរ​ឲ្យ​​​បិទ​​​ទ្វារ​​​រយៈ​​​ពេល​​​១០​​​ថ្ងៃ។ ​​​​​ផ្លូវទាំង​នេះ​គ្រោង​​​​បើក​​​ឲ្យ​​​ដំណើរ​​​ការ​​​ឡើង​​​វិញ​​​នៅ​​​ថ្ងៃ​​​សុក្រ​​​៕ ​ប្រែសម្រួលដោយ ស៊ុំ សុខភុំ

មន្ត្រី​សហរដ្ឋអាមេរិក​ជួប​ប្រជំុ​តុ​មូល​​សម្ងាត់ជាមួយ​ក្រុម​អង្គការ​សិទ្ធិមនុស្ស ល្បីៗ​នៅ​កម្ពុជា​​

កាល​ពី​ម្សិល​មិញ​នៅខាង​ក្រៅ​កិច្ច​ប្រជុំ​កំពូល​អាស៊ាន​និង​អាសីុ​បូព៌ា​ មន្ត្រី​ជាន់​ខ្ពស់​​អាមេរិក​មួយ​រូប​ បាន​ជួប​ប្រ​ជំុ​ជា​សម្ងាត់​ជាមួយ​​បណ្តា​​​មេដឹក​នាំ​អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​សំខាន់ៗ​បំផុត​នៅ​​កម្ពុជា ​​​ដើម្បី​ពិភាក្សា​​អំពី​ប្រធាន​បទ​ដូច​ជា​ ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋ​កិច្ច​​ កំណែ​ទម្រង់ប្រព័ន្ធ​តុលាការ​ និង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​​នៅ​ពេល​ខាង​មុខ​។ អង្គការ​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ទាំង​នោះ ​បាន​លើក​ឡើង​ថា​ លោកស្រី​ សាមន្ថា ផៅវើ (Saman​tha Power) នាយក​ជាន់​ខ្ពស់​សម្រាប់​កិច្ច​ការ​អន្តរ​ជាតិ​ និង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ប្រចាំ​ក្រុម​ប្រឹក្សា​សន្តិ​សុខ​ជាតិ​សហរដ្ឋ​អាមេរិកបាន​ជួប​ប្រជុំ​តុ​មូល​ជា​សម្ងាត់​ជាមួយ​តំណាង​​មក​ពី​បណ្តា​អង្គការ​នានា​ រួម​ទាំង​អង្គការ​អាដហុក លីកាដូ គណៈ​កម្មា​ធិការ​សម្រាប់​​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​​សេរី​ និង​យុត្តិធម៌ ហៅកាត់​ថា  ខុមហ្វ្រែល និង​មជ្ឈ​​មណ្ឌល​សិទ្ធិមនុស្ស​កម្ពុជា​។ លោក អ៊ូ វីរៈ ប្រធាន​មជ្ឈមណ្ឌល​សិទ្ធិ​មនុស្ស​កម្ពុជា ​ដែល​បាន​ចូល​រួមក្នុង​​កិច្ច​ប្រជំុ​ កាល​ពី​ម្សិលមិញនោះ​ មាន​ប្រសាសន៍​ថា ទោះ​​បី​ជា​ភាគី​សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​បាន​ស្នើឲ្យ​រក្សា​ការ​សម្ងាត់ចំពោះ​ខ្លឹម​សារ​ជាក់​លាក់​នៃកិច្ច​ប្រជុំ​នោះ​ក៏ដោយ​ ក៏​បញ្ហា​ទាក់​ទង​នឹង​សិទ្ធិ​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​​ត្រូវ​បាន​ពិភាក្សា​ផង​ដែរ​ រួម​ទាំង​ការ​បន្ត​​ផ្តល់​ដី​សម្បទាន​សេដ្ឋកិច្ច​ (ដែល​រដ្ឋា​ភិបាល​​បាន​ផ្អាក​កាលពី​ខែ​ឧសភា) ឯករាជ​ភាព​នៃ​ប្រព័ន្ធតុលាការ​​ ​សេរី​ភាព​នៃ​ការ​បញ្ចេញ​មតិនិង​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នៅ​ឆ្នាំ​២០១៣។ លោកវីរៈថ្លែងថាលោក​បាន​លើក​ឡើង​ពី​កង្វល់​របស់​លោក​ផ្ទាល់​អំពី​គណៈ​កម្មាធិការ​ជាតិ​រៀបចំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត ​ដោយ​ជំទាស់​​ថា ស្ថា​ប័ន​រដ្ឋាភិបាល​មួយ​នេះ​មិន​ឯក​រាជ្យ​ពី​គណ​បក្ស​​ប្រ​ជាជន​កម្ពុជា​កំពុង​កាន់​អំណាច​​របស់​លោកនាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ ហ៊ុនសែន​​ នោះ​ទេ។ ថ្លែង​នៅទីក្រុង​វ៉ាសីុនតោន ​​​​កាល​ពី​សប្តាហ៍​មុនលោកស្រី​ ផៅវើ​ បាន​មាន​ប្រសាសន៍ថាការ​បោះឆ្នោត​ជាតិ​ឆ្នាំ​២០១៣​ ទំនង​ជា​​មិន​សេរី​និង​យុត្តិធម៌​ឡើយ។ កាល​ពីថ្ងៃអាទិត្យ ក្រសួងការ​បរ​ទេស​បាន​​ចោទប្រកាន់​លោកស្រី​​ ផៅវើ​ នៅ​ក្នុង​សេចក្តី​​ថ្លែងការណ៍​​មួយ​ថា លោកស្រី​បាន​ដើរ​តួជា​អ្នក​​នាំ​ពាក្យ​ឲ្យ​គណ​បក្ស​ប្រឆាំង​នៅ​កម្ពុជា​។ លោក វីរៈ មាន​ប្រសាសន៍បន្តថា “ ខ្ញុំ​គិត​ថាពួកគេ​  ចង់​ដឹង​​ព័ត៌មាន​​​អំពី​សិទ្ធិមនុស្ស​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា​ថែម​ទៀត​​។ពួកគេ​បាន​លើក​ឡើង​ថា ​សិទ្ធិមនុស្ស​ជា​បញ្ហា​មួយ​យ៉ាង​សំខាន់​ដែល​សហរដ្ឋអាមេរិក​មាន​កង្វល់​ចំពោះ​ប្រទេសកម្ពុជា​”។ លោក​ថ្លែង​បន្ត​ទៀត​ថា “ ការ​ផ្តោត​សំខាន់​​ចំពោះ​កិច្ច​ពិភាក្សា​តុមូល ​គឺ​ចង់​ជួយ​ឲ្យ​មន្ត្រី​សហ​រដ្ឋអាមេរិក​ ទទួល​បាន​ព័ត៌មាន​កាន់​តែ​ច្បាស់​អំពី​​ស្ថានភាព​នៅក្នុង​ប្រទេស​​កម្ពុជា”​។ លោក គល់ បញ្ញា នាយកប្រតិបត្តិគណៈ​កម្មាធិការ​សម្រាប់​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​សេរី​ និង​យុត្តិធម៌​ មាន​ប្រសាសន៍ថា សហ​រដ្ឋ​អាមេរិក​​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​អ្នក​ចូល​រួម​ប្រជំុ​ទាំងអស់​កុំ​​និយាយ​​ប្រាប់​អ្នក​យក​ព័ត៌មាន​អំពី​កិច្ច​ពិភាក្សា​ជា​មួយ​លោកស្រី​ ផៅវើ​ ឲ្យ​សោះប៉ុន្តែលោក​ថ្លែង​ថាលោកមិន​បានយល់​អំពី​មូលហេតុ​នៃការ​រក្សា​​ការ​សម្ងាត់របស់​ក្រុង​វ៉ាសីុនតោន​នោះ​ទេ។ លោកមាន​ប្រសាសន៍ទៀត​ថា “ពួកគេ​ពិត​​ជា​បាន​ស្នើ​ឲ្យ​រក្សា​ការ​សម្ងាត់​មែន​។ ខ្ញុំ​មិន​អាច​​ពន្យល់់​បាន​ថា ហេតុ​អ្វី​នោះ​ទេ​...។ បើ​សិន​​ពួកគេ​មិន​ចង់​ឲ្យ​ខ្ញុំ​រក្សា​ការ​សម្ងាត់ទេ ខ្ញុំ​អាច​និយាយ​ជាមួយ​អ្នក​​ណា​ក៏​បានដែរ​”។ លោកស្រី ពង្ស ឈីវហ្គេច ប្រធាន​អង្គការ​​លីកាដូ ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​សេចក្តី​អត្ថា​ធិប្បាយ​​អំពី​ប្រធាន​បទ​នៃកិច្ច​ប្រជុំ​តុមូល​ជាមួយនឹង​លោក​ស្រីផៅវើនោះ​ទេ៕ ប្រែសម្រួលដោយឃិនណៃ​

ប្រទេស​​​វៀត​​​ណាម​បង្ហាញខ្លួនជា​​​ប្រទេស​​​ទី២ ដែល​​​ជំទាស់នឹង​​​ការ​​​អះអាង​​​ថាមាន​មតិ​​​រួម​​​របស់​​​អាស៊ាន​​​

គោល​​​ជំហរ​​​របស់​​​ប្រទេស​​​សមាជិក​​​អាស៊ាន​​​​ស្ដី​​​ព​ី​​​ជម្លោះ​​​ដែន​​​ទឹក​​​នៅ​​​ក្នុងសមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​​​​​មាន​​​ភាព​​​ប្រេះឆា​​​នឹង​​​គ្នា​បន្ត​​​ទៀត​​​ កាល​​​ពី​​​ម្សិលមិញ​​​ នៅ​​​ពេល​​​ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន​​​ បាន​​​បញ្ជាក់​​​ថា ប្រទេស​​​វៀត​​​ណាម ​​​គឺ​​​ជា​​​ប្រទេស​​​ទី​​​២ ដែល​​​ជំទាស់​​​ទៅ​​​នឹង​​​ការ​​​អះអាង​​​របស់​​​ប្រទេស​​​កម្ពុជា ​​​បានលើក​ឡើងថា ​ប្រទេស​​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​បាន​​​ព្រមព្រៀង​​​លើ​​​មតិ​​​រួម​​​ ដោយ​មិន​​​ដាក់​​​បញ្ចូល​​​ជម្លោះ​​​ដែន​​​ទឹក​​​នៅ​សមុទ្រ​ចិន​ខាង​ត្បូងជា​​​បញ្ហា​​​អន្តរ​ជាតិ​​​នោះ។ លោក​​​ ផាម ប៊ិញមុិញ (Pham Binh Minh) រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ក្រសួង​​​ការ​​​បរទេស​​​វៀតណាម ​​​មិន​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​ពីគោល​​​ជំហរ​​​របស់​​​រដ្ឋាភិបាល​ទីក្រុង​​​ហាណូយ​​​ដោយ​​​ផ្ទាល់​​​នោះ​​​ទេ​​​ ប៉ុន្តែ​​​លោក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ថា ជម្លោះ​​​ដែន​​​ទឹក​​​ដែល​​​​ប្រទេស​​​សមាជិក​​​អាស៊ាន​​​ចំនួន​​​បួន​​​ មាន​ដូច​​​ជា​​​ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន​​​ វៀត​​​ណាម​​​ ម៉ាឡេសីុ និង​​​ប្រទេស​​​ព្រុយណេ បាន​​​ជំទាស់​​​នឹង​​​ប្រទេស​​​​ចិន​​​ ត្រូវ​​​បាន​​​ចាត់​​​ទុកថាមានជាប់​ពាក់ព័ន្ធនឹង​​​ប្រយោជន៍​​​អន្តរជាតិ​​​រួច​​​ទៅ​​​ហើយ​​​ ហើយ​ឥឡូវនេះ​កំពុង​មាន​​​ការ​​​ព្រួយ​​​បារម្ភ ​​​អំពីសេរី​ភាព​​​​នៃ​​​ការ​​​ធ្វើ​​​ចរាចរណ៍​​​តាម​​​ផ្លូវ​​​ទឹក​​​ និង​​​ការ​​​រក្សា​​​ស្ថិរភាព​​​នៅ​​​ក្នុង​​​តំបន់។ លោក​​​ ប៊ិញមុិញ បានថ្លែងថា “ បញ្ហា​​​ទី​​​​១ គឺ​​​ជា​​​បញ្ហា​​​ជម្លោះ​​​ដែន​​​ទឹក​​​ បញ្ហា​​ផ្សេង​​​ទៀត​​​ គឺ​​ថា សន្តិភាព​​​ និង​​​ស្ថិរភាព​​​នៅ​​​ក្នុង​​​​តំបន់​​​ អាច​​​នឹង​​​ទទួល​​​រង​​​នូវ​​​ផល​​​ប៉ះពាល់​​​ ប្រសិន​​​​បើ​​​មាន​​​អ្វី​​​បាន​​​កើត​​​ឡើង​​​នៅ​​​សមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ រីឯ​​​បញ្ហា​​​ទី​​​៣ គឺ​​​ប៉ះពាល់​​​ដល់​ការ​ធ្វើ​​​ចរា​ចរ​ណ៍​​​តាម​​​​​​​​​សមុទ្រ​​​​ឆ្លងកាត់តំបន់ដែល​​​មាន​​​ជម្លោះ​​​នេះ”។ លោក​​​​​​បាន​​​បន្ថែម​​​ថា “ ប្រសិន​​​បើ​​​យើង​​​​​​ក្រឡេក​​​មើល​​​ទៅ​​​បញ្ហា​​​នោះ​​​ យើង​​​អាចឃើញ​​​​ថា បញ្ហា​​​នោះ​​​ គឺ​​​ជា​​​បញ្ហា​​​អន្តរជាតិ​​​រួច​​​ហើយ​​​”។ ថ្លែង​​​ទៅ​​​កាន់​​​អ្នក​​​យក​​​ព័ត៌មាន​​​ កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​អាទិត្យ​​​ នៅ​​​ឯ​​​កិច្ច​​​ប្រជុំ​​​កំពូល​​​អាស៊ាន​​​ ក្នុង​​​រាជ​​​ធានី​​​ភ្នំពេញ លោក​​​ កៅ គឹមហួន រដ្ឋ​​​លេខា​ធិការ​​​​ក្រសួង​​​ការបរទេស​​​កម្ពុជា​​​ បាន​​​អះអាង​ថា មេដឹកនាំ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​បាន​​​ព្រម​​​ព្រៀង​​​ថា ​បញ្ហា​​​​ជម្លោះក្នុងសមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ គួរ​​​តែ​​​ត្រូវ​​​បាន​​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​តាម​​​រយៈ​​​យន្តការអាស៊ាន-​​​ចិន​​​។ ទោះ​​​បីជា​​​យ៉ាង​​​ណា​​​ លោក បេនិកណូ ​អាគី​​ណូ ​(Benigno Aquino) ប្រធានាធិបតី​​​ហ្វីលីពីន​​​ ភ្លាម​​​ៗ​​​នោះ​​​បាន​​​បដិសេធ​​​ចំពោះ​ការ​​​​អះអាង​​​នេះ ដោយ​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​​​​ថា មិន​​​មាន​​​​មតិ​​​រួម​​​លើ​​​បញ្ហា​​​នេះ​​​ទេ​​​ ដោយ​​​សារ​​​តែ​​​ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន ក៏​​​ដូចជា​​​ប្រទេស​​​សមាជិក​​​អាស៊ាន​​​មួយ​​​ផ្សេង​​​ទៀត ដែល​​​លោក​​​មិន​​​បញ្ចេញ​​​ឈ្មោះជឿជាក់​​​ថា ជម្លោះ​​​ក្នុងសមុទ្រ​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ គឺ​​​ជា​​​បញ្ហា​​​អន្តរជាតិ​​​។ លោក អាល់បឺត ដែលរ៉ូសារីយ៉ូ (Albert Del Rosario) រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស​​​ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន​​​ បាន​​​បញ្ជាក់​​​ម្ដង​​​ទៀត​​​ កាល​​​ពី​​​ម្សិល​មិញ​​​ “ ដើម្បី​​​ទទួល​​​បាន​​​មតិ​​​រួម​​​ អ្នកត្រូវ​​​​និយាយ​​​​អំពី​​​ការ​​​ព្រម​​​ព្រៀង​​​១០០ភាគ​​​រយ​​​។ យើង​​​ប្រកាន់​​​គោល​​​ជំហរ​​​ថា យើង​​​មិន​​​ព្រម​​​ព្រៀង​​​នោះ​​​ទេ​​​ ហេតុ​​​ដូច្នេះ​​​មិន​​​មាន​​​មតិ​​​រួម​​​ឡើយ”។ លោក​​​ ដែលរ៉ូសារីយ៉ូ ​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា  “ បើ​​​តាម​​​ការ​​​ពិត​​​ ប្រសិន​​​បើ​អ្នក​​​និយាយ​​​ អំពី​​ប្រទេស​​​វៀត​​​ណាម​​​វិញ​​​ គឺ​​​ថា ប្រទេស​​​វៀត​​​ណាម​​​ ក៏​​​មិន​​​ព្រម​​​​ដែរ។ ​​​វៀត​​​ណាម​​​បាន​​​ប្រកាន់​​​​គោល​​​ជំហរ​​​របស់​​​ខ្លួន​​​តាំង​​​ពី​​​ដំបូង​​​មក ​​​ហើយ​​​ជំទាស់​​​នឹង​​​ការ​​​យល់​​ថា មាន​​​មតិ​​​រួម​​​នោះ​​”។ នៅ​​​ពេល​​​បិទ​​​កិច្ច​​​ប្រជុំ​​​កំពូល​​​អាសីុ​​​បូព៌ា ​កាល​​​ពី​​​ម្សិលមិញ ដែល​​​ប្រទេស​​​សមាជិក​​​អាស៊ាន​​​​ចំនួន​​​១០ បាន​​​ចូល​​​រួម ក៏​​​ដូច​​​ជា​​​​​ជាមួយ​មេដឹកនាំ​​មក​​​ពី​​​សហរដ្ឋ​​​អាមេរិក​​​ ជប៉ុន​​​ ចិន​​​ឥណ្ឌា​​​ នូវែលសេឡង់ កូរ៉េខាងត្បូង និង​​​ប្រទេសអូស្ត្រាលី លោក​​​ ដែលរ៉ូសារីយ៉ូ និង​​​លោក​​​ស្រី ហ្វូ យីង (Fu Ying) អនុរដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ការ​បរទេស​​​ចិន​​​ បាន​​​ធ្វើសន្និសីទ​​​កាសែត​​​​​​នៅ​​​ពេល​​​​ដំណាល​​​គ្នា​​​ ដែល​​​មាន​​​ចម្ងាយ​​​ប៉ុន្មាន​​​ម៉ែត្រ​​​ពី​​​គ្នា​​​ នៅ​​​ក្នុង​​​វិមាន​​​សន្ដិភាព​​​។ លោក​​​ ដែលរ៉ូសារីយ៉ូ បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ម្ដង​​​ទៀតពីគោល​​​ជំហរ​​​របស់ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន​ថា ខ្លួន​​​មាន​​​សិទ្ធិ​​​ប្រើប្រាស់​​​បណ្ដាញ​​​ផ្សព្វផ្សាយ​​​ ឬ​​​ក៏​​​វេទិកា​​​ណាមួយ​​​ក៏​​​បាន​​​ដែរ​​​​​​ឲ្យ​​​តែ​​​អាច​​​​​​ការ​​​ពារ​​​​ផល​​​ប្រយោជន៍​​​ជាតិ​​​របស់​​​ខ្លួន​​​បាន​​​ ហើយ​​​ការ​ដែល​​​មិន​​​ដាក់​​​​​​ជម្លោះ​​​សមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ចូល​ជា​​​បញ្ហា​​​អន្តរជាតិ​​​ គឺ​​​គ្រាន់​​​តែ​​​ជា​​​ការ​​​បញ្ចេញ​​​មតិ​​​មួយ​​​ អំឡុង​​​កិច្ច​​​ប្រជុំ​​​កាល​​​ពី​​​ថ្ងៃ​​​អាទិត្យ​ប៉ុណ្ណោះ​​​​ វា​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​មតិ​​​រួម​​​នោះ​​​ឡើយ​​​។ លោក​​​ ដែលរ៉ូសារីយូ៉ បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ពី​​​ការ​​​​អះអាង​​​អំពីមតិ​​​រួម​​​របស់​​​អាស៊ាន​​​ថា “ ខ្ញុំ​មិន​​​អាច​​​ពន្យល់​​​ពី​​​អ្វី​​​​​​ ដែល​​​​​​កម្ពុជា​​​​​​ធ្វើ​បាន​​ឡើយ​​​ ឬ​​​ក៏​​​មិន​​​អាច​​ពន្យល់​​​ពី​​​អ្វី​​​ ដែល​​​​​​កម្ពុជា​​​កំពុង​​​តែ​​​គិត​​​នៅ​​​ពេល​​​ខ្លួន​​​​​​បាន​​​ធ្វើ​​​អ្វី​​​នោះឡើយ​​​​”។ លោក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​បន្ថែម​​​ថា “ វិធាន​និយាយអំពីមតិ​​​រួម​​​មាន​​​ន័យ​​​ថា យើង​​​គ្រប់​​​រូប​​​ត្រូវ​​​តែ​​​ព្រមព្រៀង​​​គ្នា​​​ទាំង​​​អស់​​​។ ជាការ​​​ពិត​​​យើង​​​មិន​​​បាន​​​ព្រមព្រៀង​​​គ្នា​​​ឡើយ​​​ហេតុ​​​ដូច្នេះ​​​​ហើយ គឺ​​​វា​​​មិន​​​មាន​​​មតិ​​​រួម​​​នោះ​​​ទេ​​​”។ លោក​​​ក៏​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ដែរ​​​ថា មាន​​​ការ​​ផ្តល់យោបល់មួយ​​​ពី​​​ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន​​​ថា ប្រទេស​​​ចិន​​​ គួរ​​​តែ​​​ដក​​​ចេញ​​​នាវា​​​របស់​​​ខ្លួន​​​ចេញពី​​​ប្រជុំ​​​កោះ​​​ស្កាបារ៉ាហ្វ សូល (Scarborogh Shoal) ស្ថិត​​ក្នុង​​​ដែនសមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​។ ប្រទេស​​​ទាំង​​​ពីរ​​​បាន​​​ប្រឈម​មុខ​​​ដាក់​​​គ្នា​​​ ជុំវិញជម្លោះ​​​ដែន​​​ទឹក​​​នេះ​​​​​​តាំង​​​ពី​​​ខែ​​​មេសា​​​មក​​​ម្លេ៉ះ​​​​​​នៅ​​​ពេល​​​ពួក​​​គេ​​​​​​ចាប់​​​ផ្ដើម​​​បញ្ជូន​​​នាវា​​​ការពារដែនសមុទ្រ​​​ និង​​​ទាហាន​​​ជើង​​​ទឹក​​​​​​កាន់​​​ប្រជុំ​​​កោះ​​​ស្កាបារ៉ាហ្វ សូ តែ​​​ទោះ​​​ជា​​​យ៉ាង​​​ណា​​​ ប្រទេស​​​ហ្វីលីពីន ចាប់​​​តាំង​​​ពី​​​ពេល​​​នោះ​​​មក​​​បាន​​​ដក​​​នាវា​​​របស់​​​ខ្លួន​​​​​​ចេញ​​​ពី​​​ទី​​​នោះ​​​ហើយ​​​។ លោក​​​ស្រី ហ្វូ យីង បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សន្និសីទ​​​ព័ត៌មាន​​​ថា ប្រទេស​​​ចិន​​​មាន​​​គោល​​​នយោបាយ​​​ យកចិត្តទុកដាក់​ចំពោះអ្នក​​​ជិត​​​ខាង​​​ខ្លួន និង​​​ពង្រឹង​​មិត្តភាព​​​ ហើយ​​​ប្រជុំ​​​កោះ​​​ស្កាបារ៉ាហ្វ សូល ដែល​​​អាច​​​ហៅ​​​បាន​​​ថា ជា​​​កោះ​​​ហ័ងយ័ន (Huangyuan) ជា​​​ភាសា​​​ចិន​​​ គឺ​​​ជា​​​ដែន​​​ទឹក​​​របស់​​​ចិន។ លោក​​​ វេ៉ន ជាបា៉វ (Wen Jiabao) នាយក​​​រដ្ឋ​​​មន្ត្រី​​​ចិន​​​ បាន​​​ឆ្លើយ​​​តប​​​ចំពោះ​​​បញ្ហា​​​នេះ​​​​​​នៅ​​​ពេល​​​មេដឹកនាំ​​​​​​នៃ​​​បណ្តាប្រទេស​​​មួយ​​​ចំនួន​​​បាន​​លើក​​​ឡើង​​​រៀងៗខ្លួន​​​។ លោក​​​ វេ៉ន ជាប៉ាវ បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា ប្រជុំ​​​កោះ​​​ហ័ងយ័ន គឺ​​​ជា​​​ដែន​​​ទឹក​​​របស់​​​​​​ចិន​​​ ហើយ​​​មិន​​​ដែល​​​មាន​​​ជម្លោះ​​​ឡើយ​​​"។ លោក​​​ស្រី ហ្វូ យីង បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​ទៀតថា "វិធានការណ៍ការពារ​​​អធិបតេយ្យភាព​​​របស់​​​ប្រទេស​​​ចិន​​​គឺ​​​ជា​​​វិធានការណ៍ចាំបាច់ និង​​​អនុវត្ត​​​ទៅ​​​តាម​​​ច្បាប់​​​"។ លោកស្រី​​​បាន​​​មាន​​​ប្រសាសន៍​​​ថា "យើងបាន​​​តាំង​​​ចិត្ត​​​រក្សា​​​សន្ដិភាព​​​ និង​​​ស្ថិរភាព​​​នៅក្នុង​​​សមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​។ យើង​​​បាន​​​ដោះ​​​ស្រាយ​​​ដោយ​​​សមស្រប​​​ចំពោះ​​​ឧបទ្ទវហេតុ​​​ ដែល​​​មិន​​​មែន​​​បង្ក​​​ឡើង​​​ដោយប្រទេស​​​ចិន​​​​​​"។ លោកស្រី ហ្វូ​  យីង បាន​​​បន្ថែម​​​ថា "យើង​​​មិន​​​ចង់​​​​​លើ​​​កអំពី​​​ជម្លោះ​​​នេះ​​​នៅ​​​ក្នុង​​​ឱកាស​​​បែប​​​នេះ​​​​​ទេ​​​ ហើយ​​​យើង​​​ក៏​​​មិន​​​ចង់​​​សង្កត់​​​ធ្ងន់​​​ហូសហេតុ​​​ទៅ​​​លើ​​​ជម្លោះ​​ក្នុង​ដែន​​​ទឹក​​​ និង​​​ការ​​​ខ្វែង​​​គំនិត​​​គ្នា​​​នេះដែរ​​​។យើង​​​គិត​​​ថា វា​​​មិន​​​មែន​​​ជា​​​គំនិត​​​ល្អ​​​នោះ​​​ទេ​​​ ចំពោះព្យាយាមបង្ក​​​ភាព​​​តានតឹង​​​ឲ្យកាន់​​​តែ​​​ខ្លាំងឡើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​តំបន់​​​​​​នោះ​​​។ លោក​​​ អាគីណូ ក៏​​​បាន​​​​​​សង្កត់​​​ធ្ងន់​​​ពី​​​សារៈ​​​សំខាន់​​​នៃ​​​​​​ការ​​​កំណត់​សិទ្ធិ​​​​​​​​​ទាមទារ​​នៅ​​​ក្នុង​​​សមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​នេះ​​​ដែរ។ លោក​​​បាន​​​លើក​​​ឡើង​​​នៅ​​​ក្នុង​​​សេចក្ដី​​​ថ្លែង​​​ការណ៍​​ថា "មិន​​​ដឹង​​​ថា ពេល​​​ណា​​​ទើបរឿងរ៉ាវរបស់​​​សមុទ្រ​​​ចិន​​​ខាង​​​ត្បូង​​​ត្រូវ​​​បាន​​​បញ្ជាក់​​​ឲ្យ​​​បាន​​​ច្បាស់​​​នោះ​​​ទេ ហើយ​​​ការកំណ​ត់​តំបន់​​​ដែន​​​ទឹក​​​  អាច​​ក្លាយ​​​ជា​​​បញ្ហា​​​បន្ទាន់​​​ នឹង​​​មាន​​​សារៈសំខាន់ជាងពេលនេះទេ"៕ ប្រែសម្រួលដោយ ស៊ា ស៊ុយឈាង